India’s Employment Growth: भारतातील रोजगारवृद्धी कामाच्या वयातील लोकसंख्येपेक्षा वेगवान, 17 कोटी लोक दारिद्र्यातून बाहेर: World Bank Report
ग्रामीण भागातील कामगार, विशेषतः महिला, स्वयंरोजगाराकडे वळत आहेत. यामुळे नियमित नोकऱ्यांऐवजी स्वतःच्या व्यवसायांना प्राधान्य दिले जात आहे. 2018-19 नंतर प्रथमच, मोठ्या प्रमाणात पुरुष कामगार ग्रामीण भागातून शहरी भागात रोजगारासाठी स्थलांतर करत आहेत, जे शहरी अर्थव्यवस्थेतील संधींचे संकेत देते.
भारताची अर्थव्यवस्था सध्या जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या अर्थव्यवस्थांपैकी एक आहे. आता नुकतेच जागतिक बँकेने (World Bank Report) प्रसिद्ध केलेल्या एका अहवालाने भारताच्या रोजगारवृद्धीने कामाच्या वयातील लोकसंख्येला मागे टाकल्याचे अधोरेखित केले आहे. जागतिक बँकेच्या अहवालानुसार, 2021-22 पासून भारतातील रोजगारवृद्धी कामाच्या वयातील लोकसंख्येच्या (15-64 वर्षे) वाढीपेक्षा अधिक वेगाने होत आहे. यामुळे देशातील रोजगारदर, विशेषतः महिलांमध्ये, वाढला आहे. शहरांमधील बेरोजगारी 6.6% पर्यंत घसरली आहे, जी गेल्या सात वर्षांतील नीचांकी पातळी आहे. महिलांचा रोजगारदर 31% पर्यंत पोहोचला आहे, विशेषतः ग्रामीण भागात शेतीशी संबंधित नोकऱ्यांमध्ये त्यांचा सहभाग वाढला आहे.
अहवालानुसार, ग्रामीण भागातील कामगार, विशेषतः महिला, स्वयंरोजगाराकडे वळत आहेत. यामुळे नियमित नोकऱ्यांऐवजी स्वतःच्या व्यवसायांना प्राधान्य दिले जात आहे. 2018-19 नंतर प्रथमच, मोठ्या प्रमाणात पुरुष कामगार ग्रामीण भागातून शहरी भागात रोजगारासाठी स्थलांतर करत आहेत, जे शहरी अर्थव्यवस्थेतील संधींचे संकेत देते. जागतिक बँकेने म्हटले आहे की, 2011-12 मध्ये 16.2% असलेली अत्यंत गरीबी 2022-23 मध्ये 2.3% पर्यंत खाली आली आहे, ज्यामुळे 171 दशलक्ष लोकांनी $2.15/दिवस गरीबी रेषा ओलांडली. तसेच, $3.65/दिवस या खालच्या-मध्यम-उत्पन्न रेषेनुसार, 378 दशलक्ष लोक गरीबीतून बाहेर पडले.
उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, बिहार, पश्चिम बंगाल आणि मध्य प्रदेश या पाच सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या राज्यांमध्ये सर्वाधिक गरिबी कमी झाली आहे. 2011-12 मध्ये, देशातील अत्यंत गरीब लोकांपैकी 65 टक्के लोक या राज्यांमध्ये होते. 2022-23 पर्यंत अत्यंत गरिबीत झालेल्या एकूण घटीत या घटकांचा वाटा दोन तृतीयांश होता. 2021-22 पासून, रोजगार वाढीचा दर काम करणाऱ्या वयोगटातील लोकसंख्येपेक्षा जास्त आहे. शहरी बेरोजगारी 7.8% वरून 6.6% पर्यंत घसरली. मात्र तरुण बेरोजगारीचा दर अजूनही 13.3% वर आहे आणि उच्च शिक्षण घेतलेल्या तरुणांमध्ये तो 29% इतका उच्च आहे. (हेही वाचा: Gold Rate Prediction On Akshaya Tritiya 2025: 1 लाख रुपयांचा टप्पा गाठल्यानंतर अक्षय्य तृतीयामुळे सोन्याच्या किमती आणखी वाढतील का? काय आहे तज्ञांचे मत? जाणून घ्या)
भारतातील रोजगार बाजारात गेल्या काही वर्षांत लक्षणीय बदल झाले आहेत. शेती हा अजूनही सर्वात मोठा रोजगार क्षेत्र आहे, जिथे 2022 मध्ये 42.86% कामगार कार्यरत होते. मात्र, उद्योग आणि सेवा क्षेत्रांमध्येही रोजगार वाढत आहे. महिलांचा रोजगारदर वाढला असला, तरी पुरुषांच्या तुलनेत त्यांचा सहभाग कमी आहे. 234 दशलक्ष अधिक पुरुष वेतनाधारित नोकऱ्यांमध्ये आहेत, आणि महिलांना औपचारिक आणि उच्च-वेतनाच्या नोकऱ्यांमध्ये प्रवेश मर्यादित आहे. यासह तरुण बेरोजगारी, लिंगभेद, आणि अनौपचारिक रोजगार यांसारख्या आव्हानांवर मात करण्यासाठी सरकार, खासगी क्षेत्र, आणि नागरिकांना एकत्र काम करावे लागेल. स्किल इंडिया, मुद्रा योजना, आणि पायाभूत सुविधांमधील गुंतवणुकीसारख्या उपाययोजनांनी रोजगारवृद्धीला चालना दिली आहे, परंतु औपचारिक नोकऱ्या आणि समान संधींवर अधिक लक्ष देण्याची गरज आहे.
(The above story first appeared on LatestLY on Apr 26, 2025 02:00 PM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).
