मुंबई: भारतात 'सट्टा मटका' या शब्दाचा उच्चार होताच 'कल्याण मटका' हे नाव प्रामुख्याने समोर येते. 1960 च्या दशकात कल्याणजी भगत यांनी सुरू केलेला हा खेळ आजही डिजिटल माध्यमातून मोठ्या प्रमाणावर खेळला जातो. मटका हा प्रामुख्याने आकड्यांवर आधारित जुगार असून, यात नशिबासोबतच गणिताचा आधार घेतला जातो असा दावा केला जातो. मात्र, हा खेळ जितका चर्चेत असतो, तितकाच तो कायदेशीर आणि आर्थिकदृष्ट्या जोखमीचा आहे.
कल्याण मटका खेळाचे मुख्य भाग
कल्याण मटका खेळाची प्रक्रिया मुख्यत्वे दोन भागात विभागली जाते, ज्याला 'ओपन' आणि 'क्लोज' असे म्हटले जाते.
कल्याण ओपन (Kalyan Open): हा खेळाचा पहिला टप्पा आहे. याचे निकाल साधारणपणे दुपारी ३:५० ते ४:०० च्या दरम्यान जाहीर होतात.
कल्याण क्लोज (Kalyan Close): हा खेळाचा अंतिम टप्पा आहे. याचे निकाल संध्याकाळी ५:५० ते ६:०० च्या दरम्यान येतात.
या दोन निकालांच्या संयोजनातून जी दोन अंकी संख्या तयार होते, तिला 'जोडी' असे म्हणतात.
चार्टचे विश्लेषण
मटका खेळणारे लोक जुन्या निकालांचा अभ्यास करण्यासाठी 'कल्याण जोडी चार्ट' (Kalyan Jodi Chart) आणि 'कल्याण पॅनेल चार्ट' (Kalyan Panel Chart) यांचा वापर करतात. या चार्ट्समध्ये गेल्या अनेक वर्षांच्या निकालांची नोंद असते.
सट्टा मटका कायदेशीर स्थिती आणि सामाजिक परिणाम
भारतात 'सार्वजनिक जुगार कायदा, १८६७' नुसार सट्टा मटका खेळणे हा अवैध आणि दखलपात्र गुन्हा आहे. महाराष्ट्रासह अनेक राज्यांमध्ये यावर कडक बंदी आहे.
आर्थिक धोका: हा खेळ अत्यंत व्यसनाधीन आहे, ज्यामुळे अनेक कुटुंबांचे आर्थिक नुकसान झाले आहे.
सायबर गुन्हे: सध्या अनेक बनावट वेबसाईट 'फिक्स गेम' देण्याच्या नावाखाली लोकांची आर्थिक फसवणूक करत आहेत.
शिक्षा: मटका खेळताना किंवा चालवताना आढळल्यास दंड आणि तुरुंगवासाची शिक्षा होऊ शकते.
कल्याण मटका हा जरी ऐतिहासिक वारसा असलेला खेळ असला, तरी तो सध्याच्या काळात केवळ एक बेकायदेशीर जुगार आहे. नागरिकांनी अशा शॉर्टकटने पैसे मिळवण्याच्या नादाला न लागता सुरक्षित आणि कायदेशीर गुंतवणूक पर्यायांकडे वळणे गरजेचे आहे.