Kalyan Satta Matka | File Image

मुंबई: सोशल मीडिया आणि इंटरनेटवर 'कल्याण ओपन' हा शब्द अनेकदा चर्चेत असतो. प्रामुख्याने सट्टा मटका या जुगाराशी संबंधित असलेली ही संज्ञा दशकांपासून चालत आलेल्या एका अनधिकृत सट्टेबाजीच्या खेळाचा भाग आहे. १९६० च्या दशकात सुरू झालेला हा खेळ आजही आधुनिक स्वरूपात (ऑनलाइन) सुरू असल्याचे दिसते, मात्र याच्या कायदेशीर आणि आर्थिक परिणामांकडे दुर्लक्ष करणे धोकादायक ठरू शकते.

कल्याण मटका आणि 'ओपन'चा अर्थ

'कल्याण मटका'ची सुरुवात कल्याणजी भगत यांनी १९६२ मध्ये केली होती. या खेळात दोन वेळा निकाल जाहीर केले जातात; पहिला 'ओपन' आणि दुसरा 'क्लोज'. 'कल्याण ओपन' म्हणजे खेळाच्या सुरुवातीला जाहीर होणारा पहिला आकडा. या आकड्यावर सट्टेबाज मोठी रक्कम लावतात. पुढे रतन खत्री यांनी यात बदल करून 'न्यू कल्याण' सुरू केले, जे 'कल्याण मटका' म्हणून अधिक प्रसिद्ध झाले.

महाराष्ट्रातील कायदेशीर स्थिती

महाराष्ट्रात 'बॉम्बे प्रिव्हेन्शन ऑफ गॅम्बलिंग ॲक्ट, १८८७' (Bombay Prevention of Gambling Act, 1887) नुसार मटका किंवा कोणत्याही प्रकारचा जुगार खेळणे आणि तो चालवणे हा फौजदारी गुन्हा आहे. मुंबई उच्च न्यायालयाने वेळोवेळी दिलेल्या आदेशांनुसार, मटका निकाल प्रसिद्ध करणे किंवा त्यास प्रोत्साहन देणे यावरही कडक निर्बंध लादण्यात आले आहेत. पकडले गेल्यास दंड आणि कारावास अशी दोन्ही प्रकारची शिक्षा होऊ शकते.

ऑनलाइन मटका आणि फसवणुकीचे प्रकार

तंत्रज्ञानाच्या युगात आता मटका खेळण्याचे स्वरूप बदलले असून अनेक बेकायदेशीर ॲप्स आणि वेबसाइट्स उपलब्ध आहेत. मात्र, या प्लॅटफॉर्मवर युजर्सची वैयक्तिक माहिती चोरीला जाणे आणि पैशांची फसवणूक होण्याचे प्रमाण मोठे आहे. अनेकदा 'फिक्स नंबर' देण्याचे आमिष दाखवून लोकांकडून पैसे उकळले जातात, जे पूर्णपणे खोटे असते.

आर्थिक आणि सामाजिक जोखीम

मटका हा पूर्णपणे नशिबाचा आणि अनिश्चिततेचा खेळ आहे. यात गुंतवलेले पैसे परत मिळण्याची कोणतीही खात्री नसते. 'कल्याण ओपन'च्या नादात अनेक कुटुंबांनी आपली आयुष्यभराची पुंजी गमावल्याची उदाहरणे आहेत. पोलीस प्रशासनाकडून नागरिकांना वेळोवेळी अशा बेकायदेशीर कृत्यांपासून दूर राहण्याचे आवाहन करण्यात येते.