QuickLY
Socially
मुंबई: महाराष्ट्रात मकर संक्रांतीचा सण मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. मात्र, संक्रांतीच्या बरोबर दुसऱ्या दिवशी येणारा 'किंक्रांत' हा दिवस अनेकांसाठी कुतूहलाचा विषय असतो. पंचांगानुसार संक्रांतीचा सण सलग तीन दिवस चालतो - पहिला दिवस 'भोगी', दुसरा 'संक्रांत' आणि तिसरा 'किंक्रांत'. यावर्षी १५ जानेवारी २०२६ रोजी किंक्रांत पाळली जात आहे. धार्मिक दृष्टिकोनातून हा दिवस विजयाचे प्रतीक असला तरी, ज्योतिषशास्त्रात याला 'करिदिन' म्हणजेच अशुभ काळ मानले जाते.
किंक्रांत पौराणिक संदर्भ: देवीचा विजयोत्सव
पौराणिक कथेनुसार, मकर संक्रांतीच्या दिवशी संक्रांती देवीने 'संक्रासूर' नावाच्या राक्षसाचा वध केला होता. मात्र, त्यानंतरही 'किंकर' नावाचा एक क्रूर राक्षस प्रजेला त्रास देत होता. या राक्षसाचा संहार करण्यासाठी देवीने 'किंक्रांत' रूप धारण केले आणि संक्रांतीच्या दुसऱ्या दिवशी त्याचा वध केला. याच विजयाची आठवण म्हणून हा दिवस किंक्रांत म्हणून ओळखला जातो. देवीने असूराचा नाश करून जगाला संकटातून मुक्त केले, अशी श्रद्धा आहे.
'करिदिन' म्हणजे काय आणि तो अशुभ का?
किंक्रांतीला 'कर' किंवा 'करिदिन' असेही म्हटले जाते. जरी हा दिवस विजयाचा असला, तरी युद्धाचा आणि संहाराचा काळ असल्याने तो पंचांगात अशुभ मानला जातो. या दिवशी नकारात्मक लहरींचे प्रमाण जास्त असते, अशी धार्मिक धारणा आहे. त्यामुळेच या दिवशी कोणत्याही नवीन किंवा शुभ कार्याची सुरुवात केली जात नाही.
किंक्रांतीला काय करावे आणि काय टाळावे?
परंपरेनुसार, किंक्रांतीच्या दिवशी काही विशिष्ट नियम पाळले जातात:
शुभ कार्ये वर्ज्य: लग्न, साखरपुडा, गृहप्रवेश किंवा मोठ्या वस्तूंची खरेदी या दिवशी टाळली जाते.
प्रवास टाळणे: शक्य असल्यास या दिवशी लांबचा प्रवास करू नये, असा संकेत दिला जातो.
खाद्यसंस्कृती: महाराष्ट्रात या दिवशी 'बेसणाचे धिरडे' किंवा भोगीची 'शिळी भाकरी' खाण्याची परंपरा काही भागात आहे.
स्त्रियांसाठी नियम: या दिवशी महिलांनी शेणात हात घालू नये किंवा मोकळे केस सोडून काम करू नये, असे ग्रामीण भागात मानले जाते.
सामाजिक आणि सांस्कृतिक पैलू
अनेक ठिकाणी किंक्रांतीला सुवासिनी महिला हळदी-कुंकवाचा कार्यक्रम आयोजित करतात. या दिवशी निसर्गाप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी आणि नातेसंबंधांमधील कटुता दूर करण्यासाठी कुलदैवताचे स्मरण केले जाते. हा दिवस संयम आणि आध्यात्मिक शुद्धतेसाठी महत्त्वाचा मानला जातो.
