मकर संक्रांत बोरन्हाण | फोटो क्रेडिट: इंस्टाग्राम

मुंबई: मकर संक्रांतीचा सण आला की घरोघरी लगबग सुरू होते ती लहानांच्या 'बोरण्हाण' सोहळ्याची. सूर्याच्या उत्तरायणासोबतच लहान मुलांच्या आरोग्यासाठी आणि आनंदासाठी हा पारंपरिक विधी महाराष्ट्रात मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. यंदा २०२६ मध्येही अनेक पालकांनी आपल्या चिमुकल्यांच्या पहिल्या संक्रांतीसाठी जय्यत तयारी सुरू केली आहे. बोरण्हाण सोहळा केवळ धार्मिक विधी न राहता आता तो एक कौटुंबिक उत्सव बनला असून, घराची सजावट हा त्याचा महत्त्वाचा भाग ठरत आहे.

बोरण्हाण पारंपरिक ड्रेपिंग आणि फुलांची सजावट

बोरण्हाणसाठी घरगुती स्तरावर सजावट करताना पारंपरिक साड्या किंवा रंगीत दुपट्ट्यांचा वापर करणे सध्या ट्रेंडमध्ये आहे. घराच्या एका कोपऱ्यात पिवळ्या किंवा केशरी रंगाच्या साड्यांचे 'बॅकड्रॉप' तयार करून त्यावर झेंडूच्या फुलांच्या माळा लावल्यास एक सात्विक आणि प्रसन्न लूक येतो. याशिवाय झोपाळ्याला किंवा बाळाच्या पाळण्याला फुलांनी सजवून त्याभोवती रांगोळी काढल्याने उत्सवाचा आनंद द्विगुणित होतो.

पतंग आणि आकाशकंदिलांची थीम

संक्रांत म्हटली की डोळ्यासमोर येतात ते आकाशात उडणारे रंगीबेरंगी पतंग. हीच संकल्पना बोरण्हाणच्या सजावटीत वापरता येते. भिंतीवर कागदी पतंग चिकटवणे किंवा छताला दोरीच्या साहाय्याने लहान पतंग टांगणे ही कल्पना लहान मुलांना खूप आकर्षित करते. तसेच 'काळा' रंग या सणात शुभ मानला जात असल्याने, काळ्या कागदाचे पतंग आणि सोनेरी रंगाची किनार असलेली सजावट यंदा विशेष लोकप्रिय ठरत आहे.

इको-फ्रेंडली आणि बजेट फ्रेंडली पर्याय

पर्यावरणाचे भान राखून अनेक कुटुंबे आता प्लास्टिकऐवजी कागदी फुले, बांबूच्या टोपल्या आणि मातीच्या भांड्यांचा वापर करत आहेत. बोरण्हाणसाठी लागणारी बोरे, उसाचे करवे, भुईमुगाच्या शेंगा आणि मुरमुरे हे एका सजवलेल्या सूपामध्ये किंवा बांबूच्या टोपलीत ठेवल्यास त्याला एक अस्सल मराठमोळा लूक मिळतो. जुन्या काचेच्या बरण्यांमध्ये दिवे लावून किंवा फेअरी लाइट्सचा वापर करून कमी खर्चात आकर्षक रोषणाई करता येते.

बाळाचा पेहराव आणि 'हलव्याचे दागिने'

सजावटीसोबतच बाळाच्या पेहरावाकडेही विशेष लक्ष दिले जाते. परंपरेनुसार बाळाला काळ्या रंगाचे कपडे आणि त्यावर 'हलव्याचे दागिने' (साखरेच्या पाकातून बनवलेले दागिने) घातले जातात. मुलांसाठी कृष्णाचा तर मुलींसाठी राधेचा लूक सध्या पालकांच्या पसंतीस पडत आहे. हा सोहळा फोटो काढण्यासाठी उत्तम असल्याने पालकांनी घरामध्ये एक छोटा 'फोटो बूथ' तयार करण्याकडेही कल वाढवला आहे.

महत्व आणि पार्श्वभूमी

शास्त्रीयदृष्ट्या, बदलत्या हवामानात मुलांची रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्यासाठी बोरण्हाणमध्ये वापरली जाणारी फळे (बोरे, ऊस, हरभरे) महत्त्वाची ठरतात. ही फळे मुलांच्या डोक्यावरून ओतली जातात, ज्यामुळे त्यांना या हंगामी फळांचे महत्त्व समजते आणि खेळता-खेळता ती खाण्याची सवय लागते. हा सोहळा रथसप्तमीपर्यंत कधीही आयोजित करता येतो.