भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांची 195 वी जयंती आज, 3 जानेवारी 2026 रोजी राज्यभरात 'बालिका दिन' म्हणून साजरी केली जात आहे. स्त्रियांना शिक्षणाची दारे खुली करून देण्यासाठी त्यांनी दिलेल्या अतुलनीय योगदानाचा गौरव करणे आणि मुलींच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी जनजागृती करणे, हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
बालिका दिन आणि सावित्रीबाईंचे नाते
सावित्रीबाई फुले यांचा जन्म 3 जानेवारी 1831 रोजी सातारा जिल्ह्यातील नायगाव येथे झाला. त्यांनी 1 जानेवारी 1848 रोजी पुण्याच्या भिडेवाड्यात महात्मा जोतिराव फुले यांच्या सोबतीने मुलींची पहिली शाळा सुरू केली. समाजातील अनिष्ट रूढी आणि विरोधाला न जुमानता त्यांनी स्त्री शिक्षणाचा वसा आयुष्यभर जपला. त्यांच्या याच कार्याची दखल घेऊन महाराष्ट्र शासनाने 1995 पासून त्यांचा जन्मदिवस 'बालिका दिन' म्हणून घोषित केला.
सावित्रीबाई फुले प्रेरणादायी विचार आणि कोट्स
सावित्रीबाई फुले यांचे विचार आजही समाजाला दिशा देण्याचे काम करतात. जयंतीनिमित्त सोशल मीडियावर खालील विचार मोठ्या प्रमाणावर शेअर केले जात आहेत:
"शिक्षण हे माणसाचे खरे धन आहे, जे कोणीही चोरू शकत नाही. विद्या हेच श्रेष्ठ धन आहे."
"स्त्रियांनी शिकावे, शहाणे व्हावे आणि आपले हक्क मिळवावेत."
"स्वावलंबी व्हा, कष्ट करा, ज्ञान मिळवा, विद्या मिळवा, धर्माच्या आणि ज्ञानाच्या नावाखाली लुबाडणाऱ्यांना हुसकावून लावा."




सामाजिक क्रांतीचा वारसा
सावित्रीबाईंनी केवळ शिक्षणावरच भर दिला नाही, तर विधवा विवाह, बालविवाह प्रतिबंध आणि अस्पृश्यता निवारण यांसारख्या सामाजिक प्रश्नांवरही काम केले. त्यांनी स्थापन केलेले 'बालहत्या प्रतिबंधक गृह' हे त्या काळातील एक धाडसी पाऊल होते. १८९७ च्या प्लेगच्या साथीत रुग्णांची सेवा करतानाच त्यांचे निधन झाले, जे त्यांच्या त्यागी वृत्तीचे दर्शन घडवते.
आधुनिक युगातील महत्त्व
आजच्या डिजिटल युगातही सावित्रीबाईंचे विचार तितकेच महत्त्वाचे आहेत. मुलींना उच्च शिक्षण मिळवून देणे आणि त्यांना आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र करणे, हीच सावित्रीबाईंना खरी श्रद्धांजली ठरेल, असा सूर तज्ज्ञांकडून व्यक्त होत आहे.