Petrol-Diesel | Image Used For Representational purpose Only (Photo Credits: Pixabay.com)

गेल्या काही दिवसांपासून व्हॉट्सॲप आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर एक संदेश वेगाने पसरत आहे, ज्यामध्ये असा दावा केला जात आहे की केंद्र सरकार इंधनाच्या दरात मोठी वाढ करणार असून पेट्रोलचा दर ५०० रुपये प्रति लिटरवर पोहोचणार आहे. या बातमीमुळे सर्वसामान्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले होते. मात्र, विविध फॅक्ट चेक अहवालांनुसार, हा दावा पूर्णपणे निराधार असून अशा प्रकारचा कोणताही निर्णय सरकारने घेतलेला नाही.

व्हायरल दाव्याचे स्वरूप

सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेल्या पोस्टमध्ये एका न्यूज चॅनेलच्या ग्राफिकचा वापर करून किंवा अधिकृत वाटणाऱ्या संदर्भासह ही माहिती दिली जात आहे. काही पोस्टमध्ये जागतिक घडामोडींचा हवाला देऊन पेट्रोलचे दर अवाढव्य वाढणार असल्याचे म्हटले गेले आहे. विशेषतः सामान्य नागरिकांची दिशाभूल करण्यासाठी हा संदेश संभ्रम निर्माण करणाऱ्या पद्धतीने तयार करण्यात आला आहे.

तथ्य तपासणीत काय आढळले?

या दाव्याची पडताळणी केली असता, भारत सरकार किंवा कोणत्याही अधिकृत तेल कंपनीने (OMC) इंधनाच्या दरात अशा प्रकारची वाढ होणार असल्याचे जाहीर केलेले नाही. पीआयबी (PIB) फॅक्ट चेक आणि इतर विश्वसनीय संस्थांनी या दाव्याचे खंडन केले आहे. सध्या पेट्रोल आणि डिझेलचे दर आंतरराष्ट्रीय बाजारातील कच्च्या तेलाच्या किमती आणि सरकारी करांच्या आधारावर ठरवले जातात. सद्यस्थितीत अशी कोणतीही आर्थिक परिस्थिती नाही, ज्यामुळे पेट्रोलचा दर ५०० रुपयांपर्यंत जाईल.

भारतात पेट्रोलचे दर ठरवताना कच्च्या तेलाची किंमत, प्रक्रिया शुल्क, अबकारी शुल्क (Excise Duty), डीलर कमिशन आणि व्हॅट (VAT) या बाबींचा विचार केला जातो. या सर्व घटकांचा विचार केला तरी, किंमत ५०० रुपयांपर्यंत जाणे तांत्रिकदृष्ट्या अशक्य आहे. सध्या इंधन दर हे स्थिर असून त्यामध्ये किरकोळ चढ-उतार होत असतात.