मुंबई: भारतामध्ये 'सट्टा मटका' हा शब्द अनेक दशकांपासून परिचित आहे. इंटरनेटच्या युगात हा खेळ आता डिजिटल झाला असून 'डीपी बॉस' (DPBoss) ही वेबसाइट या क्षेत्रातील सर्वात मोठे व्यासपीठ म्हणून उदयास आली आहे. दररोज लाखो लोक या वेबसाइटवर 'कल्याण मटका', 'राजधानी' आणि 'मेन रतन' यांसारख्या खेळांचे निकाल पाहण्यासाठी गर्दी करतात. मात्र, या झगमगाटामागे आर्थिक जोखीम आणि कायदेशीर कचाट्याचे मोठे सावट आहे.
डीपी बॉस (DPBoss) नक्की काय आहे?
डीपी बॉस ही एक ऑनलाइन पोर्टल आहे जी विविध सट्टा मटका खेळांचे 'लाईव्ह रिझल्ट' (Live Results) प्रदर्शित करते. याशिवाय, ही वेबसाइट वापरकर्त्यांना 'लकी नंबर' मिळवण्यासाठी 'गेसिंग' (Guessing) किंवा अंदाजांचे चार्ट देखील उपलब्ध करून देते. सुरुवातीला मटका खेळ चिठ्ठ्या टाकून खेळला जात असे, परंतु आता डीपी बॉससारख्या प्लॅटफॉर्ममुळे तो पूर्णपणे ऑनलाइन आणि अधिक वेगवान झाला आहे.
सट्टा मटका: कापसाच्या दरापासून अंकांच्या खेळापर्यंत
या खेळाचा इतिहास रंजक आहे. १९६० च्या दशकात मुंबईत न्यूयॉर्क कॉटन एक्स्चेंजमधून येणाऱ्या कापसाच्या दरांवर सट्टा लावला जात असे. पुढे कल्याणजी भगत आणि रतन खत्री यांनी याला 'अंकांच्या खेळाचे' स्वरूप दिले. आजच्या काळात, ० ते ९ मधील अंक निवडून त्यावर पैसे लावले जातात. डीपी बॉसवर दर तासाला वेगवेगळ्या नावांनी (उदा. श्रीदेवी, मधुर, मिलन) निकाल जाहीर केले जातात.
कायदेशीर स्थिती आणि पोलीस कारवाई
भारतात 'पब्लिक गॅम्बलिंग ॲक्ट, १८६७' (Public Gambling Act, 1867) नुसार जुगार खेळणे किंवा तो चालवणे हा गुन्हा आहे. महाराष्ट्र जुगार प्रतिबंधक कायद्यांतर्गत (Maharashtra Prevention of Gambling Act) सट्टा मटका खेळणे बेकायदेशीर ठरवण्यात आले आहे. पोलीस वेळोवेळी अशा वेबसाइट्सवर आणि त्यांच्याशी संबंधित एजंट्सवर छापे टाकून कारवाई करत असतात. तरीही, अनेक सर्व्हर भारताबाहेर असल्याने या वेबसाइट्स पूर्णपणे बंद करणे यंत्रणांसमोर एक आव्हान ठरत आहे.
आर्थिक आणि मानसिक धोके
तज्ज्ञांच्या मते, डीपी बॉससारख्या प्लॅटफॉर्मवर दाखवले जाणारे 'फिक्स ओपन' किंवा 'कल्याण जोडी' हे केवळ अंदाज असतात, त्यात कोणतीही खात्री नसते. झटपट श्रीमंत होण्याच्या आमिषाने अनेक सामान्य नागरिक आपली कष्टाची कमाई या खेळांत गमावतात. यामुळे केवळ आर्थिक नुकसानच नाही, तर कर्जबाजारीपणा आणि मानसिक तणावासारख्या गंभीर समस्यांना सामोरे जावे लागते.