QuickLY
Socially
मुंबई: सध्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर फातिमा जतोई आणि आरोही मिम यांसारख्या प्रसिद्ध इन्फ्लुएन्सर्सच्या नावाने काही आक्षेपार्ह व्हिडिओ आणि लिंक व्हायरल होत आहेत. या प्रकारामुळे संबंधित महिला कलाकारांच्या प्रतिमेला तडा जात असून, नेटकऱ्यांमध्ये याबद्दल मोठी चर्चा सुरू आहे. मात्र, अशा प्रसंगात घाबरून न जाता भारतीय गेमर 'पायल गेमिंग' (Payal Gaming) हिने ज्या प्रकारे डीपफेक व्हिडिओविरुद्ध कायदेशीर लढा दिला, तो या क्षेत्रात काम करणाऱ्यांसाठी एक महत्त्वाचा वस्तुपाठ ठरत आहे.
काय आहे डीपफेक आणि व्हायरल लिंकचा धोका?
Fatima Jatoi and Arohi Mim Viral Video- सध्या एआय (AI) तंत्रज्ञानाचा वापर करून एखाद्या व्यक्तीच्या चेहऱ्याचा वापर दुसऱ्या कोणाच्या तरी शरीरावर किंवा आक्षेपार्ह व्हिडिओमध्ये केला जातो, यालाच 'डीपफेक' (Deepfake) म्हणतात. फातिमा जतोई आणि आरोही मिम यांच्या बाबतीतही अशाच प्रकारे चुकीच्या लिंक पसरवल्या जात असल्याचे प्राथमिक तपासात दिसून येते. अनेकदा या केवळ 'क्लिकबेट' लिंक असतात, ज्याचा उद्देश केवळ वापरकर्त्यांची दिशाभूल करणे हा असतो.
पायल गेमिंगची आदर्श लढाई काही काळापूर्वी पायल गेमिंगचा देखील एक बनावट व्हिडिओ इंटरनेटवर व्हायरल करण्यात आला होता. इतर अनेकांप्रमाणे गप्प न बसता, पायलने या प्रकरणाचा तातडीने छडा लावला. तिने केवळ या व्हिडिओचे सत्य सर्वांसमोर मांडले नाही, तर सायबर पोलिसात तक्रार दाखल करून अशा बनावट गोष्टी पसरवणाऱ्यांवर कायदेशीर कारवाईची मागणी केली. तिने दाखवलेल्या या धैर्यामुळे तिला चाहत्यांचा मोठा पाठिंबा मिळाला.
इन्फ्लुएन्सर्ससाठी कायदेशीर पर्याय तज्ज्ञांच्या मते, जेव्हा एखाद्या महिला इन्फ्लुएन्सरचा व्हिडिओ अशा प्रकारे व्हायरल होतो, तेव्हा त्यांनी खालील गोष्टी करणे आवश्यक आहे: १. सायबर तक्रार: तातडीने जवळच्या सायबर सेलमध्ये किंवा 'cybercrime.gov.in' वर तक्रार नोंदवणे. २. पुरावा जतन करणे: ज्या लिंकवरून किंवा सोशल मीडिया हँडलवरून व्हिडिओ शेअर केला जात आहे, त्याचे स्क्रीनशॉट आणि युआरएल जतन करणे. ३. अधिकृत स्पष्टीकरण: स्वतःच्या सोशल मीडिया हँडलवरून याबद्दलचे सत्य स्पष्ट करणे, जेणेकरून अफवांना आळा बसेल.
वापरकर्त्यांसाठी सावधगिरीचा इशारा अशा व्हायरल लिंकवर क्लिक करणे युजर्ससाठीही धोक्याचे ठरू शकते. या लिंक केवळ अफवा पसरवण्यासाठी नसून, त्याद्वारे तुमचा वैयक्तिक डेटा चोरला जाऊ शकतो किंवा फोनमध्ये व्हायरस शिरू शकतो. त्यामुळे अशा संशयास्पद लिंक शेअर करणे टाळावे, असे आवाहन सायबर तज्ज्ञांनी केले आहे.
पार्श्वभूमी इंटरनेटच्या जगात महिलांची प्रतिमा मलिन करण्यासाठी डीपफेकचा वापर ही एक जागतिक समस्या बनत चालली आहे. फातिमा जतोई आणि आरोही मिम यांच्या प्रकरणातून पुन्हा एकदा हे स्पष्ट झाले आहे की, डिजिटल सुरक्षेबाबत जागरूकता निर्माण करण्याची आणि कठोर कायदे अमलात आणण्याची वेळ आता आली आहे.
