QuickLY
Socially
प्रसिद्ध लेखिका आणि सेक्शुअल एज्युकेटर सीमा आनंद या सध्या एका गंभीर सायबर गुन्ह्याचा बळी ठरल्या आहेत. कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) वापर करून त्यांचे काही नग्न फोटो तयार करण्यात आले आणि ते सोशल मीडियावर व्हायरल करण्यात आले. या घटनेनंतर सीमा आनंद यांनी एक व्हिडिओ प्रसिद्ध केला असून, त्यात त्यांनी केवळ या कृत्याचा निषेधच केला नाही, तर अशा घटनांनंतर महिलांनाच दोष देणाऱ्या समाजाच्या मानसिकतेवर तीव्र शब्दांत प्रहार केला आहे.
काय आहे नेमके प्रकरण? काही दिवसांपूर्वी सीमा आनंद यांचे नाव वापरून एआय-जनरेटेड (Deepfake) नग्न फोटो इंटरनेटवर पसरवण्यात आले होते. हे फोटो बनावट असल्याचे स्पष्ट असतानाही, अनेक युजर्सनी त्या फोटोंवर आक्षेपार्ह कमेंट्स केल्या. या प्रकारामुळे व्यथित झालेल्या सीमा आनंद यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आपली भूमिका मांडली आहे. त्यांनी सांगितले की, तंत्रज्ञानाचा असा गैरवापर करणे हे केवळ गुन्हेगारी कृत्य नसून ते एखाद्याची प्रतिष्ठा मलीन करण्याचे जाणीवपूर्वक केलेले प्रयत्न आहेत.
View this post on Instagram
बलात्काराचे समर्थन करणाऱ्या मानसिकतेवर टीका व्हायरल झालेल्या फोटोंवर आलेल्या प्रतिक्रियांबाबत बोलताना सीमा आनंद यांनी संताप व्यक्त केला. त्या म्हणाल्या की, "अनेक लोक कमेंट्समध्ये असे म्हणत आहेत की, 'जेव्हा तुम्ही लैंगिक विषयावर बोलता, तेव्हा तुमच्यासोबत असेच घडणार'. ही मानसिकता अत्यंत घातक आहे." एखाद्या महिलेने लैंगिक शिक्षणावर (Sex Education) उघडपणे भाष्य करणे म्हणजे तिला अशा प्रकारे अपमानित करण्याचा परवाना मिळणे नव्हे, असेही त्यांनी ठामपणे नमूद केले.
महिलांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न सीमा आनंद यांनी आपल्या व्हिडिओमध्ये पुढे म्हटले आहे की, अशा प्रकारच्या घटनांमुळे समाजात 'बलात्काराचे समर्थन' (Rape Justification) करणारी प्रवृत्ती दिसून येते. एखादी स्त्री काय बोलते किंवा काय कपडे घालते, यावरून तिला लक्ष्य करणे चुकीचे आहे. एआय तंत्रज्ञानाचा वापर करून महिलांचे चारित्र्यहनन करणे हे सायबर युगातील एक मोठे आव्हान असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले आहे.
सायबर तज्ज्ञांचा इशारा या घटनेमुळे 'डीपफेक' आणि एआयच्या वाढत्या धोक्यावर पुन्हा एकदा चर्चा सुरू झाली आहे. सायबर तज्ज्ञांच्या मते, कोणाचेही फोटो मॉर्फ करून ते अश्लील स्वरूपात सादर करणे हा आयटी कायद्यांतर्गत गंभीर गुन्हा आहे. सीमा आनंद यांनी घेतलेली भूमिका ही अशा छळाला बळी पडणाऱ्या इतर महिलांसाठी एक प्रेरणा असल्याचे नेटकऱ्यांनी म्हटले आहे. त्यांच्या या व्हिडिओला सोशल मीडियावर मोठा पाठिंबा मिळत असून, गुन्हेगारांवर कारवाई करण्याची मागणी होत आहे.
