Arohi Mim 3 minute 24 Second Viral Clickbait (File Pic)

मुंबई: बांगलादेशी अभिनेत्री आणि मॉडेल आरोही मिम सध्या सोशल मीडियावर एका चुकीच्या कारणामुळे चर्चेत आहे. गेल्या काही दिवसांपासून '३ मिनिटे २४ सेकंद' (3 Minutes 24 Seconds) या विशिष्ट वेळेचा उल्लेख करून तिचा एक कथित खाजगी व्हिडिओ लीक झाल्याचे दावे केले जात आहेत. मात्र, सायबर तज्ज्ञांच्या मते, हा कोणताही खरा व्हिडिओ नसून नेटिझन्सना जाळ्यात ओढण्यासाठी रचलेला एक 'डिजिटल ट्रॅप' किंवा क्लिकबेट स्कॅम आहे.

काय आहे हा नेमका प्रकार? सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर आरोही मिमच्या नावाने विशिष्ट वेळेचा (३:२४) उल्लेख असलेले मेसेजेस आणि लिंक्स मोठ्या प्रमाणावर शेअर केल्या जात आहेत. युजर्सची उत्सुकता वाढवण्यासाठी अशा प्रकारच्या विशिष्ट वेळेचा वापर केला जातो, जेणेकरून तो दावा खरा वाटावा. मात्र, जेव्हा युजर्स या लिंक्सवर क्लिक करतात, तेव्हा त्यांना कोणत्याही व्हिडिओऐवजी धोकादायक वेबसाइट्स, अनेक जाहिराती किंवा मालवेअर (Malware) असलेल्या पेजवर नेले जाते.

विशिष्ट वेळेचा (Timestamp) वापर का केला जातो? या स्कॅममध्ये '३ मिनिटे २४ सेकंद' असा नेमका वेळ सांगण्यामागे एक मानसशास्त्रीय कारण आहे. केवळ "व्हिडिओ लीक झाला" असे म्हणण्यापेक्षा "३ मिनिटे २४ सेकंदांचा व्हिडिओ" असे म्हटल्याने लोकांना तो अधिक विश्वासार्ह वाटतो. अशा प्रकारचा ट्रेंड यापूर्वीही अनेक सेलिब्रिटींच्या बाबतीत दिसून आला आहे. फतिमा जतोई (६:३९) आणि उमेर (७:११) यांच्या नावावरही अशाच प्रकारचे क्लिकबेट ट्रॅप यापूर्वी व्हायरल झाले होते.

सायबर सुरक्षेचा धोका अशा व्हायरल लिंक्सवर क्लिक करणे युजर्ससाठी धोक्याचे ठरू शकते. या लिंक्सचा वापर करून हॅकर्स युजर्सचा वैयक्तिक डेटा चोरू शकतात किंवा त्यांच्या उपकरणात व्हायरस सोडू शकतात. केवळ जाहिरातींतून पैसे मिळवण्यासाठी किंवा युजर्सची फसवणूक करण्यासाठी हे 'सर्च इंजिन ऑप्टिमायझेशन' (SEO) तंत्र वापरले जात आहे.

डिजिटल साक्षरता महत्त्वाची आरोही मिम ही बांगलादेशातील एक लोकप्रिय अभिनेत्री असून तिचे मोठ्या प्रमाणावर चाहते आहेत. तिच्या लोकप्रियतेचा गैरफायदा घेऊन तिला बदनाम करण्याचा आणि लोकांना फसवण्याचा हा प्रयत्न असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. सोशल मीडिया युजर्सनी अशा कोणत्याही संशयास्पद लिंक्सवर क्लिक करू नये आणि अफवांना बळी पडू नये, असे आवाहन सायबर तज्ज्ञांकडून करण्यात येत आहे.

डिजिटल युगात कोणत्याही माहितीची शहानिशा केल्याशिवाय त्यावर विश्वास ठेवणे किंवा ती शेअर करणे धोकादायक ठरू शकते. आरोही मिमच्या बाबतीत पसरवला जाणारा हा दावा पूर्णपणे बनावट असून तो केवळ एक डिजिटल सापळा आहे.