QuickLY
Socially
नवी दिल्ली: सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर गेल्या काही दिवसांपासून 'अलिना अमीर ४:४७ व्हिडिओ' आणि 'आरोही मिम ३ मिनिटे २४ सेकंद व्हिडिओ' अशा शीर्षकाखाली अनेक लिंक्स व्हायरल होत आहेत. मात्र, सायबर तज्ज्ञांनी याबद्दल गंभीर इशारा दिला असून, या केवळ युजर्सना फसवण्यासाठी तयार केलेल्या 'हनी ट्रॅप' (Honey Trap) असल्याचा खुलासा केला आहे. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सचा (AI) वापर करून तयार केलेले हे डीपफेक व्हिडिओ केवळ व्यक्तीची बदनामी करत नाहीत, तर तुमच्या फोनमधील वैयक्तिक माहिती चोरण्याचे साधनही बनले आहेत.
टाइमस्टॅम्पचा वापर करून फसवणूक
सायबर गुन्हेगार युजर्सची उत्सुकता वाढवण्यासाठी व्हिडिओच्या लांबीचा (उदा. ४:४७ किंवा ३:२४) उल्लेख करतात. यामुळे हा व्हिडिओ खरा आणि अनएडिटेड असावा असा भ्रम निर्माण होतो. तज्ज्ञांच्या मते, ७:११, ४:४७, १९:३४ आणि ३:२४ अशा विशिष्ट वेळेचे व्हिडिओ हे ९९% फसवणुकीचे प्रकार आहेत. या लिंक्सवर क्लिक केल्यास युजर्सना धोकादायक वेबसाइट्सवर नेले जाते किंवा फोनमध्ये मालवेअर डाऊनलोड करण्यास भाग पाडले जाते.
एआय डीपफेक व्हिडिओ कसे ओळखावे?
हे व्हिडिओ पहिल्या नजरेत खरे वाटत असले तरी, काही तांत्रिक बारकावे पाहून ते बनावट असल्याचे ओळखता येते:
डोळ्यांच्या हालचाली: एआय डीपफेकमध्ये डोळ्यांच्या नैसर्गिक हालचाली जसे की पापण्यांची उघडझाप करण्यात अडचणी येतात. व्हिडिओमधील व्यक्तीचे डोळे रोबोटिक किंवा स्थिर वाटू शकतात.
ओठांची हालचाल (Lip-Sync): बोलताना ओठ आणि आवाज यांचा ताळमेळ बसत नाही. विशेषतः दातांचा भाग स्पष्ट न दिसता पांढऱ्या रंगाच्या पट्टीसारखा दिसतो.
लाइटिंग आणि ग्लिच: जर व्हिडिओमधील चेहऱ्यावरचा प्रकाश आणि पार्श्वभूमीतील प्रकाश वेगळा वाटत असेल, तर तो व्हिडिओ बनावट आहे. तसेच चेहरा फिरवताना कडांना (Jawline) थोडासा कंप जाणवू शकतो.
डाउनलोड लिंक्सपासून राहा सावध
व्हायरल व्हिडिओ पाहण्यासाठी अनेकदा '.apk' किंवा '.exe' फॉरमॅटमधील फाईल्स डाऊनलोड करण्यास सांगितले जाते. खरे व्हिडिओ हे नेहमी '.mp4' किंवा '.mov' फॉरमॅटमध्ये असतात. जर तुम्हाला एखादी लिंक ॲप इन्स्टॉल करण्यास सांगत असेल, तर ती तातडीने बंद करा. अनेकदा या लिंक्स सट्टा मटका किंवा ऑनलाइन बेटिंग ॲप्सकडे वळवतात, ज्यातून आर्थिक फसवणूक होऊ शकते.
सायबर सुरक्षा महत्त्वाची
सोशल मीडियाचा वापर करताना अनोळखी लिंक्सवर क्लिक करणे टाळा. अशा बनावट व्हिडिओंच्या लिंक्स पुढे पाठवणे हा केवळ सायबर सुरक्षेचा भंग नसून, यामुळे एखाद्या महिलेच्या प्रतिमेलाही धक्का पोहोचतो. "व्हिडिओ नाही, तर जागृती शेअर करा," असे आवाहन सायबर सुरक्षा विभागाकडून करण्यात आले आहे. तुमची डिजिटल सुरक्षा तुमच्या हातात आहे, त्यामुळे अशा क्लिकबेटपासून सावध राहणे हाच सर्वोत्तम बचाव आहे.
