Maratha Shaurya Din Date: पानिपतच्या रणांगणावरील असीम धैर्याचा आणि बलिदानाचा स्मृती जागर
दरवर्षी 14 जानेवारी रोजी 'मराठा शौर्य दिन' साजरा केला जातो. 1761 मध्ये पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धात परकीय आक्रमक अहमद शाह अब्दालीविरुद्ध लढताना मराठ्यांनी दाखवलेल्या शौर्याचे आणि त्यांच्या बलिदानाचे स्मरण या निमित्ताने केले जाते.
भारतीय इतिहासातील अत्यंत भीषण आणि निर्णायक ठरलेल्या पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धाला आज 265 वर्षे पूर्ण होत आहेत. 14 जानेवारी 1761 रोजी मकर संक्रांतीच्या दिवशी सदाशिवराव भाऊ आणि विश्वासराव यांच्या नेतृत्वाखाली मराठ्यांनी परकीय आक्रमक अहमद शाह अब्दालीशी दोन हात केले होते. या रणसंग्रामात मराठ्यांनी दाखवलेल्या असीम धैर्याचा आणि त्यांच्या महान बलिदानाचा गौरव करण्यासाठी दरवर्षी 14 जानेवारी हा दिवस 'मराठा शौर्य दिन' म्हणून साजरा केला जातो.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि पानिपतचा रणसंग्राम
1761 मध्ये भारताच्या रक्षणासाठी मराठा सैन्य पुण्याहून हजारो मैल दूर पानिपतच्या मैदानात उतरले होते. अब्दालीच्या रूपाने आलेले परकीय संकट रोखण्यासाठी मराठ्यांनी जीवापाड संघर्ष केला. जरी या युद्धात मराठ्यांचा पराभव झाला असला, तरी त्यांनी दाखवलेल्या पराक्रमामुळे अब्दालीला पुन्हा भारतावर आक्रमण करण्याची हिंमत झाली नाही. या युद्धात सदाशिवराव भाऊ, विश्वासराव, दत्ताजी शिंदे, इब्राहिम खान गारदी यांसारख्या अनेक महान योद्ध्यांनी वीरमरण पत्करले.
पानिपत येथील 'काला आंब' येथे अभिवादन
हरियाणातील पानिपतजवळील 'काला आंब' या युद्धस्मारकावर दरवर्षी शौर्य दिनाचे आयोजन केले जाते. महाराष्ट्र आणि देशाच्या विविध भागांतून शिवप्रेमी आणि इतिहासप्रेमी येथे एकत्र येतात. यावेळी शहीद वीरांना मानवंदना दिली जाते आणि त्यांच्या पराक्रमाचा इतिहास सांगितला जातो. हरियाणा सरकारने येथे एक भव्य स्मारक देखील उभारले आहे, जे मराठ्यांच्या त्यागाची साक्ष देते.
'रोड मराठा' समाज आणि शौर्याचा वारसा
पानिपतच्या युद्धानंतर काही मराठा सैनिक तिथेच उत्तर भारतात स्थायिक झाले. आजही तिथे 'रोड मराठा' नावाचा मोठा समाज वास्तव्यास आहे. हे लोक स्वतःला मराठ्यांचे वंशज मानतात आणि दरवर्षी मोठ्या उत्साहात 'मराठा शौर्य दिन' साजरा करतात. आपल्या पूर्वजांच्या संस्कृतीचा आणि वीरगाथेचा वारसा त्यांनी पिढ्यानपिढ्या जपून ठेवला आहे.
आजच्या पिढीसाठी महत्त्व
'मराठा शौर्य दिन' केवळ एका पराभवाचे स्मरण नसून तो 'राष्ट्राच्या रक्षणासाठी काहीही करण्याची जिद्द' या भावनेचे प्रतीक आहे. महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आणि अनेक मान्यवर या दिनानिमित्त पानिपतच्या भूमीला वंदन करतात. पानिपतची लढाई ही भारतीय लष्करी इतिहासातील एक महत्त्वाची घटना असून, ती आजही शौर्याचा आणि एकतेचा संदेश देते.
(The above story first appeared on LatestLY on Jan 12, 2026 10:47 AM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).
