QuickLY
Socially
मुंबई: भारतीय इतिहासात आपल्या अदम्य साहसाने आणि अटळ स्वाभिमानाने मुघल सत्तेला आव्हान देणारे मेवाडचे राजे महाराणा प्रताप यांची आज (19 जानेवारी 2026) पुण्यतिथी साजरी केली जात आहे. ज्या काळात अनेक राजसत्तांनी शरणागती पत्करली होती, त्या काळात महाराणा प्रतापांनी मातृभूमीच्या स्वातंत्र्यासाठी आयुष्यभर संघर्ष केला. त्यांच्या शौर्याची गाथा आजही प्रत्येक भारतीयाला स्फूर्ती देणारी ठरते.
महाराणा प्रताप बालपण आणि पराक्रमी वारसा
महाराणा प्रताप यांचा जन्म 9 मे 1540 रोजी राजस्थानमधील कुंभलगड येथे झाला. मेवाडचे राणा उदयसिंह आणि महाराणी जयवंताबाई यांचे ते ज्येष्ठ पुत्र होते. लहानपणापासूनच त्यांना शस्त्रविद्या आणि युद्धनीतीचे प्रशिक्षण मिळाले. त्यांनी केवळ राजवाड्याचा मोह न धरता आपल्या प्रजेच्या आणि मातृभूमीच्या रक्षणाला सर्वोच्च प्राधान्य दिले.
हल्दीघाटीची अजरामर लढाई
महाराणा प्रताप यांच्या आयुष्यातील सर्वात महत्त्वाची घटना म्हणजे 1576 मध्ये झालेली हल्दीघाटीची लढाई. मुघल सम्राट अकबराच्या अफाट सैन्यासमोर प्रतापांचे सैन्य संख्याबळाने कमी होते, तरीही त्यांनी गनिमी काव्याने आणि अतुलनीय शौर्याने मुघलांना निकराची झुंज दिली. याच युद्धात त्यांचा लाडका आणि निष्ठावान घोडा 'चेतक' याने आपल्या प्राणांची आहुती देऊन महाराणांचे प्राण वाचवले होते.
संघर्षातून स्वाभिमान जोपासला
अकबराचे मांडलिकत्व स्वीकारण्याऐवजी महाराणा प्रतापांनी अनेक वर्षे जंगलात राहून घास-भाकरी खाऊन आयुष्य काढले, पण कधीही शरणागती पत्करली नाही. "मातृभूमीसाठी सर्वस्व अर्पण करण्याची तयारी" हेच त्यांच्या जीवनाचे ब्रीदवाक्य होते. त्यांच्या या जिद्दीमुळेच मुघल सम्राट अकबरही त्यांच्या शौर्याचा आदर करत असे. 19 जानेवारी 1597 रोजी चावंड येथे या महापराक्रमी योद्ध्याचे निधन झाले.
महाराणा प्रताप पुण्यतिथी स्टेटस
"ज्यांचा पराक्रम पाहून शत्रूही थक्क व्हायचा, अशा मेवाडचा ढाण्या वाघ 'महाराणा प्रताप' यांना त्रिवार मानाचा मुजरा!"
"हवेमध्ये वेगाने धावणारा तो 'चेतक' घोडा आणि पाठीवर ७२ किलोचे चिलखत घेऊन लढणारे 'महाराणा प्रताप'... हा इतिहास आजही अंगावर शहारे आणतो."
"स्वाभिमानासाठी ज्यांनी सर्वस्व अर्पण केले, पण कधीही परकियांसमोर मान झुकवली नाही. अशा वीर पुत्राला कोटी कोटी प्रणाम!"
महाराणा प्रताप यांची पुण्यतिथी हा केवळ एका राजाच्या निधनाचा स्मृतिदिन नसून, तो भारताच्या ज्वलंत स्वाभिमानाचा आणि अदम्य साहसाचा उत्सव आहे. मेवाडच्या या सुपुत्राने मातृभूमीच्या रक्षणासाठी राजवैभवाचा त्याग करून आयुष्यभर घेतलेला संघर्ष आजही कोट्यवधी लोकांसाठी प्रेरणादायी ठरतो.
