Amalaki Ekadashi 2026: अध्यात्म आणि आरोग्याचा संगम; 'अमृतफळ' आवळ्याची पूजा का ठरते लाभदायक? शुभ मुहूर्त आणि विधी

हिंदू पंचांगानुसार फाल्गुन महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील एकादशीला 'आमलकी एकादशी' किंवा 'आवळा एकादशी' असे म्हटले जाते. या दिवशी भगवान विष्णूंची आणि आवळ्याच्या झाडाची विशेष पूजा करण्याची परंपरा आहे. यंदा ही एकादशी गुरुवारी, २६ फेब्रुवारी २०२६ रोजी साजरी केली जात आहे. मान्यतेनुसार, या दिवशी व्रत केल्याने आणि आवळ्याच्या झाडाची पूजा केल्याने सर्व पापांतून मुक्ती मिळते आणि मोक्षाची प्राप्ती होते.

आवळ्याच्या झाडाची पूजा का केली जाते?

धार्मिक मान्यतेनुसार, आवळ्याच्या झाडाला अत्यंत पवित्र मानले जाते. 'आमलकी' म्हणजे आवळा. पौराणिक कथेनुसार, जेव्हा ब्रह्मादेवांनी सृष्टीची रचना केली, तेव्हा भगवान विष्णूंच्या अश्रूंमधून आवळ्याच्या झाडाची उत्पत्ती झाली.

असे मानले जाते की, आवळ्याच्या झाडाच्या प्रत्येक भागात देवांचा वास असतो. या झाडामध्ये भगवान विष्णू साक्षात वास्तव्य करतात, तर मुळाशी ब्रह्मा आणि फांद्यांमध्ये शिव वास करतात. आमलकी एकादशीला आवळ्याच्या झाडाची पूजा केल्याने एकाच वेळी त्रिमूर्तींचा आशीर्वाद मिळतो, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे.

2026 आमलकी एकादशी: शुभ मुहूर्त (Shubh Muhurat)

यंदाची आमलकी एकादशी खालीलप्रमाणे आहे:

एकादशी तिथी प्रारंभ: २५ फेब्रुवारी २०२६, दुपारी उशिरा.

एकादशी तिथी समाप्ती: २६ फेब्रुवारी २०२६, सायंकाळी.

पारण (व्रत सोडण्याची वेळ): २७ फेब्रुवारी २०२६, सकाळी सूर्योदयानंतर.

उदयातिथीनुसार, २६ फेब्रुवारी रोजीच एकादशीचे व्रत आणि आवळ्याची पूजा करणे शास्त्रोक्त मानले जात आहे.

आमलकी एकादशी पूजा विधी आणि परंपरा (Puja Vidhi)

१. स्नान आणि संकल्प: एकादशीच्या दिवशी सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि भगवान विष्णूंचे ध्यान करून व्रताचा संकल्प करावा.

२. आवळ्याच्या झाडाची पूजा: घराच्या जवळ असलेल्या आवळ्याच्या झाडापाशी जावे. झाडाच्या मुळाशी वेदी तयार करून तिथे कलश स्थापना करावी.

३. अभिषेक आणि नैवेद्य: झाडाला जल अर्पण करावे. त्यानंतर हळद, कुंकू, फुले आणि अक्षता वाहून पूजा करावी. भगवान विष्णूंना आवळ्याचे फळ अर्पण करणे अत्यंत शुभ मानले जाते.

४. परिक्रमा: पूजेनंतर आवळ्याच्या झाडाला ७ किंवा ११ वेळा प्रदक्षिणा घालावी आणि 'ॐ नमो भगवते वासुदेवाय' या मंत्राचा जप करावा.

५. आरती आणि दान: पूजा संपन्न झाल्यावर आरती करावी आणि शक्य असल्यास गरजू व्यक्तीला अन्नाचे किंवा फळांचे दान करावे.

आरोग्याच्या दृष्टीने महत्त्व

केवळ धार्मिकच नव्हे, तर आयुर्वेदानुसारही आवळ्याला 'अमृतफळ' मानले जाते. वसंत ऋतूच्या आगमनावेळी आमलकी एकादशी येते, जेव्हा शरीराला व्हिटॅमिन सी आणि रोगप्रतिकारक शक्तीची गरज असते. या दिवशी आवळ्याचे सेवन करणे आरोग्यासाठी अत्यंत गुणकारी ठरते.

(The above story first appeared on LatestLY on Feb 26, 2026 12:52 PM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).