Kalyan Satta Marka

मुंबई: भारतात 'सट्टा मटका' या जुगाराला अनेक दशकांचा इतिहास आहे, ज्यामध्ये 'कल्याण मटका' हा प्रकार आजही सर्वाधिक चर्चेत असतो. २०२६ मध्ये तंत्रज्ञानाच्या विस्तारामुळे हा खेळ आता छुप्या पद्धतीने विविध डिजिटल प्लॅटफॉर्म्स आणि मोबाईल ॲप्सवर पोहोचला आहे. दररोज हजारो लोक 'कल्याण चार्ट' आणि निकालांच्या प्रतीक्षेत असतात. मात्र, या निकालांमागील तांत्रिक प्रक्रिया आणि त्यातून ओढवणारे कायदेशीर संकट समजून घेणे सामान्य नागरिकांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

निकालाचे दोन टप्पे: 'ओपन' आणि 'क्लोज'

कल्याण मटका हा खेळ प्रामुख्याने दोन टप्प्यांत खेळला जातो, ज्याला 'कल्याण ओपन' आणि 'कल्याण क्लोज' असे म्हटले जाते.

कल्याण ओपन: हा निकालाचा पहिला टप्पा असतो. याचे निकाल साधारणपणे दुपारी ३:४५ ते ४:०० च्या दरम्यान जाहीर होतात.

कल्याण क्लोज: हा निकालाचा अंतिम टप्पा असतो. याचे निकाल साधारणपणे संध्याकाळी ५:४५ ते ६:०० च्या दरम्यान येतात. या दोन निकालांच्या संयोजनातून जी दोन अंकी संख्या तयार होते, तिला 'जोडी' असे म्हणतात. याशिवाय, तीन अंकी संख्येला 'पॅनल' किंवा 'पाना' म्हटले जाते.

कायदेशीर स्थिती आणि कठोर कायदे

भारतात जुगाराशी संबंधित कायदे अत्यंत कडक आहेत. 'सार्वजनिक जुगार कायदा, १८६७' (Public Gambling Act, 1867) नुसार कोणताही जुगार खेळणे किंवा तो चालवणे हा गुन्हा आहे. १. महाराष्ट्र पोलीस कायदा: महाराष्ट्रात मटका खेळणे बेकायदेशीर असून दोषींवर दंडात्मक कारवाई आणि कारावासाची तरतूद आहे. २. ऑनलाईन मटका: अनेक वेबसाईट आणि ॲप्स हे खेळ ऑनलाईन चालवत असल्या तरी भारतीय कायद्यानुसार हे प्लॅटफॉर्म अधिकृत नाहीत. २०२६ मध्ये महाराष्ट्र सायबर सेलने अशा हजारो अवैध लिंक्सवर बंदी घातली आहे.

आर्थिक आणि सामाजिक धोके

कमी वेळात श्रीमंत होण्याच्या हव्यासापोटी अनेक नागरिक या खेळाच्या आहारी जातात. मात्र, मटका हा पूर्णपणे नशिबावर आधारित असल्याने यात जिंकण्याची शक्यता नगण्य असते.

आर्थिक विळखा: मटक्याच्या व्यसनामुळे अनेक मध्यमवर्गीय कुटुंबे कर्जबाजारी झाली आहेत.

मानसिक तणाव: सतत होणाऱ्या आर्थिक नुकसानीमुळे मानसिक आरोग्य बिघडणे आणि कौटुंबिक कलह वाढण्याचे प्रमाण अधिक आहे.

सायबर फसवणूक: अनेक बनावट वेबसाईट 'फिक्स आकडा' देण्याच्या बहाण्याने युजर्सचा वैयक्तिक डेटा चोरतात आणि बँक खाती रिकामी करतात.

१९६० च्या दशकात कल्याणजी भगत यांनी या खेळाची सुरुवात केली होती. सुरुवातीला हा सट्टा न्यूयॉर्क कॉटन एक्सचेंजमधील कापसाच्या दरांवर लावला जात असे. पुढे कापसाच्या दरांवर सट्टा लावणे बंद झाल्यावर मातीच्या माठात (मटका) चिठ्ठ्या टाकून आकडा काढण्याची पद्धत सुरू झाली, ज्यातून या खेळाला 'मटका' हे नाव पडले.