EPFO's New Rule: EPF मधून पूर्ण रक्कम काढणे आता सोपे नाही! नोकरी सोडल्यास 12 महिने प्रतीक्षा अनिवार्य

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (EPFO) पीएफ खात्यातील अंतिम रक्कम काढण्याच्या (Final Withdrawal) नियमांत महत्त्वाचा बदल केला आहे. यानुसार, ज्या सदस्यांनी वयाची 55 वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी नोकरी सोडली किंवा राजीनामा दिला, त्यांना संपूर्ण पीएफ रक्कम काढण्यासाठी 12 महिन्यांचा प्रतीक्षा कालावधी लागू करण्यात आला आहे.

मात्र त्याचवेळी, नोकरी सोडल्यानंतर किंवा सेवानिवृत्तीनंतर 12 महिन्यांच्या आतच सदस्यांना त्यांच्या पीएफ शिल्लक रकमेच्या 75 टक्के रक्कम काढता येणार आहे. तर ज्या सदस्यांनी वयाची 55 वर्षे पूर्ण केली आहेत, त्यांना 12 महिन्यांची प्रतीक्षा न करता संपूर्ण पीएफ रक्कम काढता येईल, असे ईपीएफओ अधिकाऱ्यांनी स्पष्ट केले आहे.

नवीन 12 महिन्यांचा प्रतीक्षा कालावधी नियम काय आहे?

केंद्रीय विश्वस्त मंडळाच्या (CBT) निर्णयानंतर, 29 जून 2026 रोजी जारी करण्यात आलेल्या अधिसूचनेद्वारे ईपीएफओने हा 12 महिन्यांचा प्रतीक्षा कालावधी लागू केला आहे. नोकरी बदलताना सदस्य त्यांची संपूर्ण पीएफ बचत काढून टाकू नयेत, हा या नियमामागील मुख्य उद्देश आहे.

नव्या तरतुदीनुसार, वयाची 55 वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी नोकरी सोडणाऱ्या सदस्यांना 12 महिन्यांच्या प्रतीक्षा कालावधीत त्यांच्या पीएफ शिल्लकीच्या 75 टक्के रक्कम काढता येईल. उर्वरित रक्कम विहित प्रतीक्षा कालावधीनंतरच काढता येणार आहे.

55 वर्षांवरील सदस्यांना संपूर्ण रक्कम काढता येईल का?

होय. वयाची 55 वर्षे पूर्ण केलेल्या सदस्यांना सेवानिवृत्तीच्या वेळी त्यांच्या खात्यात जमा असलेली संपूर्ण रक्कम काढता येते. अशा सदस्यांनी क्लेम सादर करताना 'Retirement after 55 years' हा पर्याय निवडावा, असे ईपीएफओने स्पष्ट केले आहे.

ज्यांनी चुकून सर्वसाधारण 'Retirement' हा पर्याय निवडला, त्यांना 12 महिन्यांचा प्रतीक्षा कालावधी लागू असल्याचा संदेश मिळू शकतो.

क्लेमवर किती वेगाने प्रक्रिया होईल?

ईपीएफओच्या एका अधिकाऱ्याने दिलेल्या माहितीनुसार, ५५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या सदस्यांना क्लेमची रक्कम ५ लाख रुपयांहून अधिक असल्यास ७ ते १० दिवसांत निधी मिळू शकतो. तर ५ लाख रुपयांपेक्षा कमी रकमेच्या क्लेमसाठी ३ दिवसांत निधी वितरित केला जाऊ शकतो.

ईपीएफओने हा प्रतीक्षा कालावधी का लागू केला?

नोकरी बदलताना सदस्य वारंवार त्यांची संपूर्ण पीएफ बचत काढून घेत असल्याचे निदर्शनास आल्यानंतर ईपीएफओने ही उपाययोजना लागू केली आहे. यामुळे काही सदस्यांची सेवानिवृत्तीच्या वेळी पीएफ शिल्लक लक्षणीयरीत्या कमी राहत असल्याचे संघटनेच्या निदर्शनास आले होते.

नोकरी बदलताना संपूर्ण रक्कम काढण्याऐवजी सदस्यांनी निवृत्तीसाठीच्या बचतीचा काही भाग शिल्लक ठेवावा, यासाठी हा नियम लागू करण्यात आला आहे.

सदस्यांना संपूर्ण पीएफ रक्कम केव्हा काढता येईल?

खालील परिस्थितींमध्ये अंतिम पीएफ सेटलमेंटचा दावा करता येतो:

• वयाची ५५ वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर सेवानिवृत्ती
• सेवा समाप्ती (Termination)
• परदेशात कायमस्वरूपी स्थलांतर
• आस्थापना बंद होणे
• कायमस्वरूपी अपंगत्व

२०२४-२५ मध्ये किती सदस्यांनी पीएफ काढला?

ईपीएफओच्या आकडेवारीनुसार, २०२४-२५ या आर्थिक वर्षात ५२,९५,२८१ सदस्यांनी अंतिम सेटलमेंटसाठी दावे सादर केले. यातील ७५ टक्क्यांहून अधिक सदस्यांना ५०,००० रुपयांपेक्षा कमी रक्कम मिळाली.

सुमारे ४८.७३ टक्के सदस्यांना २०,००० रुपयांपेक्षा कमी रक्कम मिळाली. तर १.२९ टक्के सदस्यांना ५ लाख ते १० लाख रुपयांदरम्यान, १.०१ टक्के सदस्यांना १० लाख ते २५ लाख रुपयांदरम्यान रक्कम मिळाली, आणि केवळ ०.६२ टक्के सदस्यांना २५ लाख रुपयांहून अधिक रक्कम मिळाली.

अंशतः पैसे काढल्यानंतर किती शिल्लक राहू शकते?

ईपीएफओच्या विश्लेषणानुसार, दरमहा १५,००० रुपये वेतन असलेल्या सदस्याच्या खात्यात सेवानिवृत्तीपर्यंत सुमारे १४ लाख रुपयांचा पीएफ निधी जमा होऊ शकतो. किमान २५ टक्के रक्कम शिल्लक ठेवण्याच्या तरतुदीनुसार, अशा सदस्याच्या पीएफ खात्यात सुमारे ३.५ लाख रुपये शिल्लक राहतील.