EPFO 3.0 चा मोठा धमाका: ATM, QR कोड आणि UPI द्वारे PF काढण्याची सुविधा; जाणून घ्या नवे नियम.

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (EPFO) आपल्या ७ कोटींहून अधिक सदस्यांसाठी सेवा अधिक वेगवान आणि डिजिटल करण्यासाठी 'EPFO 3.0' ही आधुनिक प्रणाली आणली आहे. जुनी नोकरशाही प्रक्रिया, कागदपत्रांचा गोंधळ आणि कंपन्यांच्या मान्यतेसाठी लागणारा दीर्घ कालावधी दूर करणे हा या नव्या बदलाचा मुख्य उद्देश आहे. या डिजिटल सुधारणेमुळे पीएफमधील पैसे काढणे आता एखाद्या बँकिंग अॅपप्रमाणे सोपे होणार असून सदस्यांना थेट UPI आणि ATM च्या माध्यमातूनही रक्कम काढण्याची सुविधा टप्प्याटप्प्याने उपलब्ध करून दिली जात आहे.

या नव्या प्रणालीमध्ये दाव्यांची पडताळणी प्रक्रिया मानवी हस्तक्षेपाशिवाय स्वयंचलित (ऑटो-मोड) पद्धतीने वेगाने पूर्ण केली जात आहे, ज्यामुळे काही दिवसांत किंवा तासांत रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होणे शक्य होणार आहे.

'EPFO 3.0' मधील सर्वाधिक लक्षवेधी बदल म्हणजे नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडियाच्या (NPCI) मदतीने डिजिटल पेमेंट व्यवस्था पीएफ खात्याशी जोडली जात आहे. पूर्वी पीएफचे पैसे मंजूर झाल्यानंतर एनईएफटी (NEFT) ट्रान्सफरसाठी अनेक दिवस वाट पाहावी लागत असे. आता नवीन व्यवस्थेमुळे आपत्कालीन स्थितीत सदस्य थेट UPI हँडलवर किंवा उमंग (UMANG) अॅपद्वारे जनरेट केलेल्या क्यूआर (QR) कोडच्या साहाय्याने पैसे मिळवू शकणार आहेत.

याशिवाय विशिष्ट निकष पूर्ण करणाऱ्या सदस्यांसाठी पीएफ-संलग्न ATM कार्डची सुविधाही नियोजित आहे. यामुळे इंटरनेट नसलेल्या किंवा दुर्गम भागातील कर्मचाऱ्यांना थेट ATM मशीनमधून रोख रक्कम काढणे सोपे होईल. हे पैसे दैनंदिन खर्चासाठी अनावश्यकपणे खर्च होऊ नयेत म्हणून पीएफ खात्यात किमान शिल्लक राखण्याचे ठरावीक नियमही या व्यवस्थेत लागू राहतील.

ऑटो-सेटलमेंट मर्यादा आता ५ लाख रुपयांपर्यंत

पीएफ कार्यालयाकडून ऑटो-सेटलमेंटची (स्वयंचलित क्लेम मंजुरी) मर्यादा पूर्वीच्या १ लाख रुपयांवरून थेट ५ लाख रुपयांपर्यंत वाढवण्यात आली आहे. वैद्यकीय उपचार, उच्च शिक्षण, लग्नकार्य आणि घराची खरेदी यांसारख्या आवश्यक गरजांसाठी दाखल केलेले आगाऊ (Advance) दावे आता कोणत्याही मानवी मंजुरीशिवाय अल्गोरिदमच्या साहाय्याने तातडीने मंजूर केले जातील.

या निर्णयामुळे सुमारे ९० ते ९५ टक्के दाव्यांचे निवारण अवघ्या २ ते ३ दिवसांत किंवा त्याहूनही कमी वेळेत पूर्ण होण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

कागदपत्रे आणि नियोक्त्यांवरील अवलंबित्व कमी

पूर्वी पीएफ काढण्यासाठी किंवा नोकरी बदलताना जुन्या कंपनीतील पीएफ नव्या खात्यात वर्ग करण्यासाठी नियोक्त्याची (कंपनीची) डिजिटल स्वाक्षरी किंवा मंजुरी अनिवार्य असायची. अनेकदा कंपन्यांच्या एचआर विभागाकडून प्रतिसाद मिळण्यास उशीर झाल्याने दावे अडकून पडायचे.

EPFO 3.0 अंतर्गत आधार आधारित ओटीपी (Aadhaar OTP) प्रमाणीकरण पद्धत लागू करण्यात आली आहे. त्यामुळे केवायसी पूर्ण असलेल्या सदस्यांना आता कंपनीच्या मंजुरीची वाट न पाहता थेट स्वतःच्या अधिकारात क्लेम करता येईल. तसेच पीएफ काढण्याच्या किचकट नियमांचे सरलीकरण करून ते तीन प्रमुख श्रेणींमध्ये (अत्यावश्यक गरजा, गृहनिर्माण आणि विशेष परिस्थिती) विभागण्यात आले आहेत.

कर्मचाऱ्यांसाठी आवश्यक केवायसी (KYC) तपासणी

या सर्व डिजिटल सुविधांचा लाभ विनाअडथळा घेण्यासाठी पीएफ सदस्यांनी आपले युनिव्हर्सल अकाउंट नंबर (UAN) सक्रिय ठेवणे गरजेचे आहे.

तसेच UAN सोबत आधार क्रमांक, पॅन कार्ड, वैध बँक खाते आणि आयएफएससी (IFSC) कोड जोडलेला असावा. आधारशी जोडलेला मोबाईल क्रमांक सक्रिय असल्यास ओटीपी प्रमाणीकरण जलद होते, ज्यामुळे भविष्यातील क्लेम तात्काळ मंजूर होण्यास मदत होईल. नवीन तंत्रज्ञानाचा टप्प्याटप्प्याने विस्तार केला जात असून सदस्यांनी अधिकृत संकेतस्थळावरून खात्याची माहिती वेळोवेळी अद्ययावत ठेवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.