Holi 2026 Do's and Don'ts: चंद्रग्रहणाचे सावट आणि सणाचे नियम; काय करावे आणि काय टाळावे?

मुंबई: वाईटावर चांगल्याच्या विजयाचे प्रतीक असलेला होळीचा सण यंदा ३ मार्च २०२६ रोजी साजरा होत आहे. मात्र, यावर्षी होळीच्या दिवशीच वर्षातील पहिले चंद्रग्रहण असल्याने सणाच्या नियोजनात आणि धार्मिक विधींमध्ये काही महत्त्वाचे बदल करण्यात आले आहेत. पंचांगकर्त्यांच्या माहितीनुसार, सोमवार, २ मार्च रोजी होलिका दहन केले जाईल, तर धुलिवंदन आणि रंगपंचमीच्या तारखांबाबत विशेष खबरदारी घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.

होलिका दहनाच्या दिवशी काय करावे?

होलिका दहनाचा विधी हा नकारात्मकता नष्ट करण्यासाठी केला जातो. या दिवशी काही गोष्टी करणे शुभ मानले जाते:

शुभ मुहूर्त पाळा: यावर्षी २ मार्च रोजी प्रदोष काळात होलिका दहन करणे शास्त्रोक्त आहे.

नैवेद्य आणि पूजा: होळीला पुरणपोळीचा नैवेद्य दाखवावा. अग्नीला नारळ, गोटा खोबरे आणि पुरणपोळी अर्पण करणे शुभ मानले जाते.

राख घरी आणा: होळीच्या दुसऱ्या दिवशी सकाळी होळीची राख घरी आणून ती कपाळावर लावणे आणि घराच्या कोपऱ्यात शिंपडणे वास्तू दोषांसाठी चांगले मानले जाते.

आध्यात्मिक साधना: ग्रहणाच्या काळात आणि होळीच्या रात्री 'ओम नमो भगवते वासुदेवाय' किंवा महामृत्युंजय मंत्राचा जप करणे अत्यंत फलदायी ठरते.

काय टाळावे? (धार्मिक आणि सामाजिक नियम)

होळी आणि ग्रहणाचे सावट लक्षात घेता काही गोष्टी टाळणे हिताचे आहे:

शुभ कार्ये टाळा: २४ फेब्रुवारीपासून 'होलाष्टक' सुरू झाले असल्याने या काळात लग्न, गृहप्रवेश किंवा नवीन वस्तूंची खरेदी करू नये.

ग्रहण काळात भोजन: ३ मार्च रोजी चंद्रग्रहण असल्याने सुतक काळ आणि ग्रहण काळात (दुपारी ३:२० ते संध्याकाळी ६:४७) भोजन करणे किंवा स्वयंपाक करणे टाळावे.

नकारात्मक गोष्टींपासून दूर राहा: होळीच्या दिवशी कोणाशीही वाद घालू नका किंवा कुणाचे मन दुखावू नका. तसेच, या दिवशी पैसे उधार देणे किंवा घेणे अशुभ मानले जाते.

विशिष्ट लोकांसाठी नियम: धार्मिक मान्यतेनुसार, नवविवाहित महिलांनी लग्नानंतरची पहिली होळी पाहू नये, असे मानले जाते.

रंग खेळताना घ्यायची काळजी

यावर्षी ३ मार्चला ग्रहण असल्यामुळे अनेक ठिकाणी रंगांची उधळण ४ मार्च रोजी करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. रंगांचा सण साजरा करताना खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:

त्वचेची काळजी: रंग खेळण्यापूर्वी अंगाला खोबरेल तेल किंवा मॉइश्चरायझर लावा, जेणेकरून रासायनिक रंगांचा त्वचेवर परिणाम होणार नाही.

नैसर्गिक रंगांचा वापर: रासायनिक रंगांऐवजी नैसर्गिक किंवा हर्बल रंगांचा वापर करा. डोळे आणि तोंडाचे रंगांपासून संरक्षण करा.

पाण्याचा अपव्यय टाळा: दुष्काळसदृश परिस्थिती आणि पर्यावरणाचा विचार करून पाण्याचा अतिवापर टाळावा.

हिंदू धर्मशास्त्रानुसार, भक्त प्रल्हादाचे रक्षण आणि होलिकेचे दहन ही कथा या सणामागे आहे. हा सण ऋतू परिवर्तनाचा आणि आनंदाचा संदेश देतो. २०२६ मध्ये होळीच्या दिवशी येणारे चंद्रग्रहण ही एक दुर्मिळ खगोलशास्त्रीय घटना असून, तिचे नियम पाळून सण साजरा करणे आरोग्यासाठी आणि आध्यात्मिक शांततेसाठी फायदेशीर ठरेल.