स्पॅम कॉल्सना चाप! TRAI कडून नवीन नियमावली, A2P कॉल्ससाठी आधीच द्यावी लागणार माहिती
अनावश्यक व्यावसायिक कॉल्स (UCC) रोखण्यासाठी TRAI ने आपली नियमावली अधिक कडक केली आहे. आता ॲप्लिकेशन-टू-पर्सन (A2P) कॉल्स करणाऱ्या संस्थांना त्यांच्या दूरसंचार सेवा पुरवठादाराकडे आधीच याबाबतची माहिती आणि वापरण्यात येणारे CLI जाहीर करावे लागणार आहे.
भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरणाने (TRAI) अनावश्यक व्यावसायिक कॉल्स (Unsolicited Commercial Communications - UCC) रोखण्यासाठी आपली नियमावली आणखी कडक केली आहे. रोबोकॉल्स आणि स्वयंचलित कॉल्स आता नियामक चौकटीत आणण्यात आले असून, त्याचबरोबर AI आधारित डिटेक्शन यंत्रणाही अधिक सक्षम करण्यात येणार आहे.
A2P कॉल्ससाठी आधीच द्यावी लागणार माहिती
नव्या नियमानुसार, ॲप्लिकेशन-टू-पर्सन (A2P) कॉल्सचा वापर करणाऱ्या संस्थांना याबाबतची माहिती आपल्या दूरसंचार सेवा पुरवठादाराकडे आधीच जाहीर करावी लागणार आहे. यामध्ये वापरण्यात येणारे कॉलर लाईन आयडेंटिफिकेशन (CLI) क्रमांकही नमूद करावे लागतील. सॉफ्टवेअर सिस्टिम किंवा स्वयंचलित प्लॅटफॉर्मद्वारे थेट मानवी डायलिंगशिवाय केल्या जाणाऱ्या व्हॉईस कॉल्सचा यात समावेश होतो, ज्यामध्ये ऑटोडायल्ड कॉल्स, रोबोकॉल्स आणि पूर्वनोंदणीकृत किंवा कृत्रिम आवाज तंत्रज्ञानाचा वापर करणाऱ्या कॉल्सचाही अंतर्भाव आहे.
आधीच जाहीर न केलेले A2P कॉल्स हे अनावश्यक व्यावसायिक कॉल्स (UCC) समजले जाणार असून, त्यावर नियामक कारवाई होऊ शकते.
पुनरावृत्ती करणाऱ्या उल्लंघन करणार्यांवर कडक कारवाई
नियमांचे वारंवार उल्लंघन करणाऱ्यांविरोधात TRAI ने कठोर पावले उचलण्याचे संकेत दिले आहेत. यापूर्वीही TRAI ने दूरसंचार कंपन्यांना स्पॅम कॉल्स आणि संदेशांच्या आकडेवारीत चुकीची माहिती दिल्यास दंड आकारण्याची तरतूद केली होती. पहिल्या उल्लंघनासाठी 2 लाख रुपये, दुसऱ्यांदा 5 लाख रुपये आणि त्यानंतरच्या प्रत्येक उल्लंघनासाठी 10 लाख रुपयांपर्यंत दंड आकारला जाऊ शकतो.
AI डिटेक्शन यंत्रणा अधिक सक्षम
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित आवाज तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असल्याने, नेमके कोणते कॉल्स वैध व्यावसायिक कारणांसाठी आहेत आणि कोणते स्पॅम आहेत, हे ओळखणे कठीण होत चालले आहे. यावर उपाय म्हणून TRAI दूरसंचार कंपन्यांना AI/ML आधारित डिटेक्शन तंत्रज्ञानाचा वापर करण्याची परवानगी देत आहे, ज्यामुळे संशयास्पद स्पॅम माहितीची कंपन्यांदरम्यान देवाणघेवाण करता येईल.
बँका, विमा कंपन्या किंवा डिलिव्हरी सेवा यांसारख्या वैध व्यवसायांकडून ग्राहकांना पाठवले जाणारे स्वयंचलित कॉल्स स्पॅम म्हणून चुकीने रोखले जाऊ नयेत, हा या नियमामागील एक महत्त्वाचा उद्देश आहे.
व्यवसायांसाठी काय बदल?
या नव्या नियमामुळे व्यवसायांवर एक नवीन प्रशासकीय जबाबदारी येणार आहे. एकाहून अधिक दूरसंचार कंपन्यांच्या सेवा वापरणाऱ्या व्यवसायांना प्रत्येक नेटवर्कवर स्वतंत्रपणे नोंदणी करावी लागू शकते. केंद्र आणि राज्य सरकार, घटनात्मक संस्था, TRAI आणि तिच्या अधिकृत यंत्रणांकडून केल्या जाणाऱ्या कॉल्सना मात्र या नियमातून वगळण्यात आले आहे.
संमती आणि नात्याच्या व्याख्येतही बदल
नव्या मसुद्यात संमतीच्या (कन्सेंट) व्याख्येतही सुधारणा करण्यात आली आहे. आधीच नोंदणीकृत जुनी संमतीही यंत्रणेत योग्यरित्या नोंदवली गेली असल्यास ग्राह्य धरली जाणार आहे. त्याचबरोबर, सर्वसाधारण चौकशी किंवा सामाजिक संवाद यांसारख्या अस्पष्ट संकल्पना वगळून 'नाते' (रिलेशनशिप) या संकल्पनेची व्याख्याही अधिक स्पष्ट आणि संकुचित करण्यात आली आहे.
एकंदरीत, वाढत्या स्पॅम कॉल्सच्या समस्येला आळा घालण्यासाठी आणि त्याचबरोबर वैध व्यावसायिक संवादाला अडथळा न आणता AI तंत्रज्ञानाच्या युगात दूरसंचार क्षेत्र अधिक पारदर्शक बनवण्यासाठी TRAI ने हे पाऊल उचलले आहे.