QuickLY
Socially
सोशल मीडियाच्या माध्यमातून माहितीचे दळणवळण वेगाने होत असतानाच, दुसरीकडे आक्षेपार्ह कंटेंट आणि बनावट लिंकचा प्रसार ही एक मोठी समस्या बनली आहे. गेल्या काही दिवसांपासून 'अशोक खरात', 'स्मृती जैन' आणि एका सुवर्णपदक विजेत्या खेळाडूच्या नावाचा वापर करून काही व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल होत आहेत. विशेषतः क्ष-किरण (X/Twitter) आणि टेलिग्राम यांसारख्या प्लॅटफॉर्मवर हे व्हिडिओ मोठ्या प्रमाणावर शेअर केले जात असून, यामागे सायबर फसवणुकीचे मोठे रॅकेट असण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
आक्षेपार्ह कंटेंट आणि नावाचा गैरवापर
इंटरनेटवर सध्या ठराविक नावांनी काही व्हिडिओ शोधले जात आहेत. 'अशोक खरात' यांच्या नावाचा वापर करून एका प्रदीर्घ व्हिडिओचा दावा केला जात आहे. त्याचप्रमाणे 'स्मृती जैन' आणि एका आंतरराष्ट्रीय खेळाडूच्या नावाचाही यात गैरवापर केला गेल्याचे दिसून येते. मात्र, या व्हिडिओंची सत्यता पडताळलेली नसून, अनेकदा एखाद्या व्यक्तीची प्रतिमा मलिन करण्यासाठी किंवा केवळ व्ह्यूज मिळवण्यासाठी अशा प्रकारचे बनावट थंबनेल आणि कॅप्शन वापरले जातात.
सायबर सुरक्षेचा गंभीर धोका
सायबर तज्ज्ञांच्या मते, अशा 'व्हायरल' लिंकवर क्लिक करणे वापरकर्त्यांसाठी धोकादायक ठरू शकते. या लिंक अनेकदा फिशिंग वेबसाइट्सकडे (Phishing Sites) घेऊन जातात, जिथे युजर्सचा वैयक्तिक डेटा, पासवर्ड किंवा बँकिंग माहिती चोरीला जाऊ शकते. टेलिग्रामवर अशा व्हिडिओंसाठी ग्रुप्स तयार केले जातात, जेथे अनधिकृत जाहिराती आणि मालवेअरचा (Malware) प्रसार केला जातो. त्यामुळे अशा कोणत्याही लिंकला प्रतिसाद न देणे हाच सर्वोत्तम बचाव आहे.
कायदेशीर परिणाम आणि कारवाई
विनापरवाना कोणाचेही खाजगी व्हिडिओ किंवा आक्षेपार्ह कंटेंट तयार करणे आणि तो प्रसारित करणे हा माहिती तंत्रज्ञान कायदा (IT Act) नुसार गंभीर गुन्हा आहे. अशा कंटेंटमुळे संबंधित व्यक्तीच्या खाजगी आयुष्यावर आणि मानसिक आरोग्यावर गंभीर परिणाम होतो. सायबर पोलीस अशा प्रकरणांचा तपास करत असून, आक्षेपार्ह व्हिडिओ शेअर करणाऱ्यांवर कठोर कारवाई करण्याचा इशारा देण्यात आला आहे.
नागरिकांसाठी खबरदारीचे उपाय
डिजिटल युगात वावरताना कोणत्याही माहितीची खातरजमा केल्याशिवाय ती फॉरवर्ड करू नका. जर तुम्हाला सोशल मीडियावर असा कोणताही आक्षेपार्ह कंटेंट आढळला, तर तो ताबडतोब संबंधित प्लॅटफॉर्मवर 'रिपोर्ट' करा. तसेच, तुमची सोशल मीडिया खाती सुरक्षित ठेवण्यासाठी 'टू-स्टेप व्हेरिफिकेशन'चा वापर करा. लक्षात ठेवा, अशा व्हिडिओंना प्रसिद्धी देणे हे देखील अप्रत्यक्षपणे गुन्हेगारीला प्रोत्साहन देण्यासारखेच आहे.
