Representational Image | Pixabay

मुंबई आणि उपनगरांमध्ये 'कल्याण चार्ट' आणि सट्टा मटकाच्या नावाखाली चालणाऱ्या ऑनलाइन फसवणुकीच्या घटनांमध्ये गेल्या काही महिन्यांत मोठी वाढ झाली आहे. ७ एप्रिल २०२६ रोजी प्राप्त झालेल्या ताज्या माहितीनुसार, विविध सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म आणि बनावट वेबसाइट्सच्या माध्यमातून 'फिक्स नंबर' देण्याचे आमिष दाखवून नागरिकांची आर्थिक लूट केली जात आहे. पोलीस प्रशासनाने यासंदर्भात अनेक ठिकाणी छापे टाकून गुन्हे दाखल केले असले, तरी सायबर गुन्हेगारांचे हे जाळे दिवसेंदिवस विस्तारत आहे.

फसवणुकीची कार्यपद्धती

गुन्हेगार प्रामुख्याने व्हॉट्सॲप आणि टेलिग्राम ग्रुप्सचा वापर करून लोकांना आकर्षित करतात. 'कल्याण मॉर्निंग', 'कल्याण डे' किंवा 'कल्याण नाईट' यांसारख्या खेळांसाठी १०० टक्के खात्रीशीर नंबर देण्याचा दावा केला जातो. सुरुवातीला कमी पैशात 'मेम्बरशिप' दिली जाते आणि नंतर मोठ्या नफ्याचे आमिष दाखवून 'ॲडव्हान्स' म्हणून मोठी रक्कम उकळली जाते. एकदा पैसे मिळाले की, हे गुन्हेगार संपर्क तोडून टाकतात.

पोलिसांची धडक कारवाई

अलीकडेच नागपूर आणि ठाणे परिसरात पोलिसांनी ऑनलाइन मटका रॅकेटचा पर्दाफाश केला आहे. नागपूरच्या बेल्तरोडी पोलिसांनी एका निवासी फ्लॅटवर छापा टाकून मोबाईल फोन आणि रोख रकमेसह लाखो रुपयांचा मुद्देमाल जप्त केला. या कारवाईत 'कल्याण चार्ट' नुसार ऑनलाइन बेटिंग घेणाऱ्या टोळीला अटक करण्यात आली आहे. महाराष्ट्र जुगार प्रतिबंधक कायद्यांतर्गत या आरोपींवर कठोर कारवाई केली जात आहे.

डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा गैरवापर

सध्या अनेक बनावट 'कल्याण चार्ट' ॲप्स प्ले स्टोअर आणि इंटरनेटवर उपलब्ध आहेत. हे ॲप्स वापरकर्त्यांचा वैयक्तिक डेटा चोरण्यासाठी देखील वापरले जाऊ शकतात. अंमलबजावणी संचालनालयाने (ED) देखील अशा बेकायदेशीर सट्टेबाजी ॲप्सवर कारवाई करत कोट्यवधींची मालमत्ता जप्त केली आहे. ऑनलाइन व्यवहार करताना सुरक्षितता न बाळगल्यास बँक खात्यातून पैसे चोरीला जाण्याचेही मोठे धोके निर्माण झाले आहेत.

भारतात सट्टा मटका आणि जुगार खेळणे हा 'सार्वजनिक जुगार कायदा, १८६७' नुसार गुन्हा आहे. केवळ आर्थिक नुकसानच नाही, तर या अवैध व्यवहारांमुळे नागरिक कायदेशीर अडचणीतही येऊ शकतात. नागरिकांनी अशा कोणत्याही प्रलोभनाला बळी पडू नये आणि संशयास्पद व्यवहार आढळल्यास त्वरित सायबर पोलीस किंवा स्थानिक पोलीस ठाण्यात तक्रार करावी, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.