मराठी डिजिटल आणि ज्ञानभाषा व्हावी; मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांचे आवाहन

मराठी भाषा डिजिटल आणि ज्ञानभाषा म्हणून विकसित व्हावी आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), क्वांटम कम्प्युटिंग, अंतराळ तंत्रज्ञान आणि जैवतंत्रज्ञान यांसारख्या नव्या क्षेत्रांतही तिचा वापर वाढवावा, असे आवाहन मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी केले आहे. मुंबईत शनिवारी, ३ ऑक्टोबर रोजी अभिजात मराठी भाषा सप्ताह आणि अभिजात मराठी भाषा गौरव दिन कार्यक्रमाचे उद्घाटन करताना ते बोलत होते. नक्की वाचा: अभिजात मराठी अध्ययनासाठी डेक्कन कॉलेजमध्ये उत्कृष्टता केंद्र, केंद्र सरकारची मंजुरी .

'मराठी एआय'वर भर

मराठी भाषा केवळ दैनंदिन संवादापुरती मर्यादित न राहता आधुनिक तंत्रज्ञान आणि ज्ञाननिर्मितीचा भाग बनली पाहिजे, असे फडणवीस म्हणाले. कृत्रिम बुद्धिमत्ता आणि डिजिटल तंत्रज्ञानात मराठीचा अधिक वापर व्हावा आणि डिजिटल व्यासपीठांवर मराठीत माहिती व शैक्षणिक साधने अधिक उपलब्ध व्हावीत, असे त्यांनी सांगितले. ओटीटी व्यासपीठे आणि समाजमाध्यमांसाठी दर्जेदार मराठी आशयनिर्मिती वाढवण्याचेही त्यांनी आवाहन केले.

ज्ञान मराठीतून उपलब्ध व्हावे

क्वांटम कम्प्युटिंग, अंतराळ तंत्रज्ञान आणि जैवतंत्रज्ञान यांसारखे प्रगत विषय मराठीतून उपलब्ध करून दिले पाहिजेत, म्हणजे नव्या पिढीला या क्षेत्रातील ज्ञान मातृभाषेत घेता येईल, असे ते म्हणाले. मराठीचे जतन केवळ सरकारी उपक्रमांपुरते मर्यादित राहू नये, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. घर, शिक्षण, प्रशासन, व्यवसाय, तंत्रज्ञान आणि समाजमाध्यमे या सर्व ठिकाणी मराठीचा वापर वाढला पाहिजे, असे ते म्हणाले.

शब्दसंपदा आणि बोलीभाषांचे जतन

मराठीच्या समृद्ध साहित्यिक आणि भाषिक वारशाचा उल्लेख करून फडणवीस म्हणाले की, शासकीय मराठी शब्दकोशांमध्ये नोंदवलेली शब्दसंपदा पुढील आवृत्त्यांमधून वाढवली पाहिजे. वऱ्हाडी, खानदेशी-अहिराणी, मालवणी, डांगी आणि झाडीबोली या बोलीभाषांचे जतन आवश्यक आहे, कारण त्या विविध प्रदेशांच्या सांस्कृतिक परंपरा आणि अनुभव दर्शवतात, असे ते म्हणाले. राज्य सरकार सुमारे १०० मराठी बोलीभाषांचे शब्दकोशांच्या माध्यमातून दस्तऐवजीकरण करण्याच्या उपक्रमावर काम करत आहे.

जागतिक पातळीवर मराठी

उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी समाजमाध्यमे, पॉडकास्ट, गेमिंग आणि कोडिंग या आधुनिक क्षेत्रांमध्ये मराठीचा वावर वाढायला हवा, असे सांगितले. पुढील जागतिक मराठी साहित्य संमेलन लंडनमध्ये होणार असल्याचे त्यांनी जाहीर केले. तेथे छत्रपती शिवाजी महाराज जागतिक मराठी केंद्र उभारण्याची योजना असल्याचेही त्यांनी सांगितले. लंडनमध्ये अंदाजे ७० ते ८० हजार मराठी भाषक राहतात, असे शिंदे म्हणाले.

सरकारचे उपक्रम

मराठी भाषा आणि उद्योगमंत्री उदय सामंत यांनी सांगितले की, पुण्याच्या डेक्कन कॉलेजमध्ये मराठीसाठी उत्कृष्टता केंद्राचे काम सुरू आहे. याशिवाय लंडनमध्ये जागतिक मराठी केंद्र, १०० बोलीभाषांचे शब्दकोश आणि नऊ ठिकाणी मराठी कौशल्य विकास केंद्रे यांवर काम सुरू आहे. मराठी साहित्यिक वारशाच्या डिजिटायझेशनला गती देण्याची सरकारची योजना आहे.

मराठी भाषा विभागाचे सचिव किरण कुलकर्णी यांनी सांगितले की, मराठी विश्वकोशाचे डिजिटायझेशन सुरू आहे. तो ऑनलाइन पोर्टलद्वारे पूर्णपणे उपलब्ध करून दिला जाईल.

केंद्र सरकारने मराठीला अभिजात भाषेचा दर्जा दिल्यानंतर हा कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला. हा दर्जा मराठी भाषकांसाठी अभिमानाची बाब आहे, पण भाषेचे जतन करण्यासाठी तिला समकालीन क्षेत्रांशी जोडणेही आवश्यक आहे, असे फडणवीस यांनी स्पष्ट केले. त्यामुळे मराठीचा साहित्यिक आणि सांस्कृतिक वारसा तंत्रज्ञान, डिजिटल व्यासपीठे आणि नव्या ज्ञानक्षेत्रांशी जोडण्यावर सरकार भर देत आहे.