World Vegetarian Day 2026: भारतीयांचा आहार बदलतोय! शाकाहाराकडे का वाढतोय कल

आज, १ ऑक्टोबर २०२६ रोजी, जगभरात ‘जागतिक शाकाहारी दिवस’ (World Vegetarian Day) साजरा केला जात आहे. हा दिवस शाकाहाराच्या नैतिक, पर्यावरणीय, आरोग्य आणि मानवतावादी लाभांना प्रोत्साहन देण्यासाठी समर्पित आहे. नॉर्थ अमेरिकन व्हेजिटेरियन सोसायटीने १९७७ मध्ये याची सुरुवात केली होती आणि आंतरराष्ट्रीय शाकाहारी संघाने १९७८ मध्ये याला मान्यता दिली. हा दिवस शाकाहारी जागरूकता महिन्याची (ऑक्टोबर महिना) सुरुवात देखील करतो. आरोग्याच्या वाढत्या जागरूकतेमुळे आणि पर्यावरणाच्या काळजीमुळे, विशेषतः भारतात, शाकाहारी आहाराकडे अधिक लोक वळत आहेत.

जागतिक शाकाहारी दिवस म्हणजे काय?

जागतिक शाकाहारी दिवस दरवर्षी १ ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. या दिवसाचा मुख्य उद्देश शाकाहारी जीवनशैलीचे फायदे लोकांपर्यंत पोहोचवणे आणि त्यांना शाकाहार स्वीकारण्यास प्रोत्साहित करणे हा आहे. हा केवळ एक आहार प्रकार नसून, तो प्राणी कल्याण, नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण आणि मानवी आरोग्यासाठी एक सकारात्मक निवड आहे. ऑक्टोबर महिना 'शाकाहारी जागरूकता महिना' म्हणूनही ओळखला जातो, ज्यामध्ये शाकाहाराशी संबंधित विविध कार्यक्रम आणि उपक्रमांचे आयोजन केले जाते.

शाकाहारी आहाराचे आरोग्यदायी फायदे

शाकाहारी आहार केवळ स्वादिष्टच नाही, तर आरोग्यासाठीही अत्यंत फायदेशीर आहे. अनेक अभ्यासातून शाकाहाराचे खालील प्रमुख फायदे दिसून आले आहेत:

• हृदयाचे आरोग्य: शाकाहारी आहारात फायबरचे प्रमाण अधिक असल्याने हृदयाशी संबंधित आजारांचा धोका कमी होतो. यामुळे शरीरातील कोलेस्ट्रॉल नियंत्रणात राहण्यास मदत होते आणि हृदयविकारांची शक्यता कमी होते.
• रक्तदाब आणि मधुमेह नियंत्रण: वनस्पतीजन्य आहारामुळे खराब कोलेस्ट्रॉल (LDL) कमी होते आणि रक्तदाब नियंत्रणात राहतो. शाकाहारी आहार रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यासही मदत करतो, ज्यामुळे मधुमेह नियंत्रणात राहतो.
• पचनक्रिया सुधारते: फायबरयुक्त आहारामुळे पचनक्रिया सुधारते, बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी होतो आणि एकंदर पचनसंस्था निरोगी राहते.
• कर्करोगाचा धोका कमी: फळे, भाज्या आणि कडधान्यांमध्ये आढळणारे अँटीऑक्सिडंट्स कर्करोगाचा धोका कमी करण्यास मदत करतात.
• पोषक तत्वांनी समृद्ध: शाकाहारी आहारातून आवश्यक जीवनसत्त्वे (उदा. बी१२ योग्य पर्यायांसह), खनिजे (लोह, झिंक, कॅल्शियम), प्रथिने आणि आरोग्यदायी चरबी मिळतात. बदाम, अक्रोड, अख्खे कडधान्य (चणे, राजमा, मूग), हिरव्या भाज्या आणि फळे यांसारख्या पदार्थांद्वारे शरीराला या पोषक तत्वांचा पुरवठा होतो.

भारतात शाकाहाराचा वाढता स्वीकार

भारत हा जगातील सर्वाधिक शाकाहारी लोकसंख्या असलेला देश म्हणून ओळखला जातो, जिथे सुमारे ३० ते ४० टक्के लोक पूर्णपणे शाकाहारी आहार घेतात. भारतातील शाकाहाराची मुळे प्राचीन काळापासून हिंदू, जैन आणि बौद्ध धर्माच्या परंपरांशी जोडलेली आहेत. अलीकडच्या काळात, आरोग्य, प्राणी कल्याण आणि पर्यावरणीय चिंतांमुळे अनेक भारतीय शाकाहाराकडे वळत आहेत.

सरकारी आकडेवारीनुसार (उदा. NFHS-5) जरी मांसाहार करणाऱ्यांची संख्या मोठी असली तरी, शाकाहारी जीवनशैलीचे महत्त्व भारतात आजही कायम आहे. नुकतेच केंद्र सरकारने दैनंदिन वापरातील वस्तूंवर (जसे की साबण, शाम्पू) शाकाहारी किंवा मांसाहारी असल्याच्या खुणा स्पष्टपणे दर्शवण्याचे नियम लागू केले आहेत, जे भारतातील सांस्कृतिक आणि सामाजिक तत्वांचा आदर दर्शवतात. ही वाढती जागरूकता आणि सरकारी पातळीवरील प्रोत्साहन शाकाहारी जीवनशैलीला अधिक बळकटी देत आहे. नक्की वाचा:  World Vegetarian Day 2026: दाल मखनीपासून पालक पनीरपर्यंत, जागतिक शाकाहारी दिन २०२६ साजरा करण्यासाठी ७ प्रतिष्ठित भारतीय शाकाहारी पदार्थ .

या जागतिक शाकाहारी दिनाच्या निमित्ताने, आपणही शाकाहारी आहाराचे फायदे समजून घेऊया आणि या आरोग्यदायी व पर्यावरणासाठी चांगल्या जीवनशैलीचा एक भाग बनण्याचा विचार करूया. यामुळे केवळ आपलेच नव्हे, तर आपल्या ग्रहाचेही आरोग्य सुधारण्यास मदत होईल.

(The above story first appeared on LatestLY on Oct 01, 2026 11:56 AM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).