Shravan Somvar Fast: श्रावण सोमवारच्या उपवासात काय खावे? जाणून घ्या सात्त्विक आणि आरोग्यदायी फराळाचे पर्याय
श्रावण सोमवारच्या उपवासात दिवसभर ऊर्जा टिकवून ठेवण्यासाठी आणि आरोग्य सांभाळण्यासाठी आहारात कोणते सात्त्विक आणि पौष्टिक पदार्थ समाविष्ट करावेत, याची संपूर्ण माहिती.
हिंदू पंचांगानुसार श्रावण महिना अत्यंत पवित्र मानला जातो. या काळात भगवान शंकराची उपासना करण्यासाठी अनेक भाविक श्रावणी सोमवारचा उपवास करतात. उपवासादरम्यान शरीरातील ऊर्जा टिकवून ठेवणे, पचनसंस्था निरोगी राखणे आणि योग्य सात्त्विक आहाराची निवड करणे गरजेचे असते. श्रावण सोमवारच्या उपवासात कोणत्या पदार्थांचे सेवन करावे आणि आहाराचे नियम कसे असावेत, याचा हा सविस्तर आढावा.
ऊर्जा देणारे मुख्य उपवासाचे धान्य
उपवासाच्या दिवशी पारंपारिक अन्नाला पर्याय म्हणून विशिष्ट उपवास धान्यांचा वापर केला जातो. भगर (वरईचे तांदूळ), राजगिरा आणि शिंगाड्याचे पीठ हे पचनास हलके आणि पौष्टिक असतात. भगरीचा भात, राजगिऱ्याच्या पुऱ्या किंवा पराठे आणि शिंगाड्याच्या पिठाचे थालीपीठ शरीराला आवश्यक कर्बोदके आणि फायबर पुरवतात. तसेच साबुदाणा खिचडी, साबुदाणा वडा किंवा खीर देखील त्वरित ऊर्जा मिळवण्यासाठी उपयुक्त ठरते.
ताजी फळे आणि सुकामेवा
उपवासात शरीराला हायड्रेट ठेवण्यासाठी आणि आवश्यक जीवनसत्त्वे मिळवण्यासाठी ताज्या फळांचे सेवन सर्वोत्तम मानले जाते. केळी, सफरचंद, डाळिंब, पपई आणि मोसंबी यांसारखी फळे नैसर्गिक साखरेचा स्रोत असून थकवा दूर ठेवतात. यासोबतच बदाम, अक्रोड, काजू, खजूर आणि मखाना यांसारख्या सुकामेव्यामुळे शरीराला प्रथिने आणि निरोगी स्निग्ध घटक मिळतात. तुपात भाजलेले मखाने हलके आणि पचनास उत्तम असतात.
दुग्धजन्य पदार्थ आणि कंदमुळे
दूध, ताजे दही, ताक आणि पनीर हे उपवासाच्या थाळीतील महत्त्वाचे घटक आहेत. दह्यामुळे पचनक्रिया सुरळीत राहते आणि शरीराला थंडावा मिळतो. भाजीपाल्यामध्ये बटाटा, रताळे आणि सुरण यांसारखी कंदमुळे उकडवून किंवा साध्या फोडणीत परतून खाल्ली जातात. रताळ्यामध्ये फायबरचे प्रमाण अधिक असल्याने पोट जास्त वेळ भरलेले राहते.
मसाले आणि मिठाचा वापर
उपवासाच्या जेवणात नेहमीच्या समुद्री किंवा आयोडिनयुक्त मिठाऐवजी केवळ सैंधव मिठाचा वापर केला जातो. चवीसाठी जिरे, हिरवी मिरची, आले आणि काळी मिरी पूड वापरण्यास मुभा असते. उपवासात कांदा, लसूण, मोहरी, हळद, हिंग आणि गरम मसाला पूर्णपणे वर्ज्य मानले जातात.
शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकवणे
दिवसभराच्या उपवासामुळे शरीरात डिहायड्रेशन होऊ नये म्हणून पुरेसे पाणी, नारळ पाणी, लिंबू सरबत किंवा ताज्या फळांचा रस घेणे फायदेशीर ठरते. तळलेले पदार्थ मर्यादित प्रमाणात खाऊन उकडलेल्या आणि हलक्या पदार्थांवर भर दिल्यास उपवासाचा आरोग्यावर सकारात्मक परिणाम होतो.
(The above story first appeared on LatestLY on Aug 31, 2026 10:11 AM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).
