Marathi Bhasha Gaurav Din 2026: कुसुमाग्रजांचा वारसा आणि मायबोलीचा जागर; जाणून घ्या महत्त्व आणि कार्यक्रम

मुंबई: येत्या २७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी संपूर्ण महाराष्ट्र आणि जगभरातील मराठी भाषिक 'मराठी भाषा गौरव दिन' मोठ्या उत्साहात साजरा करणार आहेत. ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते श्रेष्ठ कवी विष्णू वामन शिरवाडकर, म्हणजेच 'कुसुमाग्रज' यांचा जन्मदिवस दरवर्षी हा दिवस म्हणून साजरा केला जातो. मराठी भाषेला लाभलेला समृद्ध वारसा आणि कुसुमाग्रजांचे साहित्य क्षेत्रातील अतुलनीय योगदान यांच्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी या दिवसाचे आयोजन केले जाते.

कुसुमाग्रज आणि मराठी भाषेचा ऋणानुबंध

वि. वा. शिरवाडकर यांचा जन्म २७ फेब्रुवारी १९१२ रोजी झाला. त्यांनी आपल्या लेखणीतून मराठी साहित्याला एका वेगळ्या उंचीवर नेऊन ठेवले. 'नटसम्राट' सारखी अजरामर नाटके आणि 'विशाखा' सारखे क्रांतीकारी काव्यसंग्रह ही त्यांची देणगी आहे. त्यांच्या सन्मानार्थ महाराष्ट्र सरकारने २०१३ पासून त्यांचा जन्मदिवस 'मराठी भाषा गौरव दिन' म्हणून घोषित केला.

'मराठी भाषा गौरव दिन' आणि 'राजभाषा दिन' यातील फरक

अनेकदा लोकांचा या दोन दिवसांमध्ये गोंधळ उडतो. मात्र, तांत्रिकदृष्ट्या हे दोन्ही दिवस वेगळे आहेत:

मराठी भाषा गौरव दिन (२७ फेब्रुवारी): हा दिवस कुसुमाग्रजांच्या जयंतीनिमित्त त्यांच्या साहित्यिक योगदानाचा गौरव करण्यासाठी साजरा होतो.

मराठी राजभाषा दिन (१ मे): १ मे १९६० रोजी महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती झाली, त्या स्मरणार्थ हा दिवस साजरा केला जातो.

२०२६ मधील विशेष उपक्रम आणि कार्यक्रम

यंदाही राज्य शासनाच्या मराठी भाषा विभागामार्फत विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. शाळा, महाविद्यालये आणि सरकारी कार्यालयांमध्ये खालील उपक्रम राबवले जाणार आहेत:

ग्रंथदिंडी आणि पुस्तक प्रदर्शन: वाचन संस्कृती वाढवण्यासाठी ठिकठिकाणी ग्रंथदिंडी काढली जाईल.

सांस्कृतिक कार्यक्रम: कुसुमाग्रजांच्या कवितांचे वाचन, वक्तृत्व स्पर्धा आणि 'मराठी साहित्याचा प्रवास' या विषयावर व्याख्याने आयोजित केली जातील.

डिजिटल माध्यमांत जागर: सोशल मीडियाच्या माध्यमातून मराठी भाषेचा प्रसार करण्यासाठी विशेष हॅशटॅग मोहिमा राबवल्या जाणार आहेत.

मराठी भाषेचा वाढता जागतिक प्रभाव

मराठी ही केवळ महाराष्ट्राचीच भाषा नसून ती जगातील सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषांच्या यादीत वरच्या क्रमांकावर आहे. अलिकडच्या काळात मराठी भाषेला 'अभिजात भाषेचा' दर्जा मिळाल्याने यंदाच्या उत्सवाला एक विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. नवीन पिढीला मराठी साहित्याकडे वळवणे आणि तांत्रिक क्षेत्रात मराठीचा वापर वाढवणे हे यंदाच्या गौरव दिनाचे मुख्य उद्दिष्ट असणार आहे.