Mahatma Phule Jayanti 2026: थोर समाजसुधारकाच्या जयंतीनिमित्त महाराष्ट्र सज्ज; जाणून घ्या तिथी आणि महत्त्व

महाराष्ट्रातील थोर समाजसुधारक, विचारवंत आणि स्त्री शिक्षणाचे जनक क्रांतीसूर्य महात्मा जोतिराव फुले यांची जयंती शनिवारी, ११ एप्रिल २०२६ रोजी साजरी होत आहे. यंदा त्यांचे १९९ वे जयंती वर्ष असून, त्यानिमित्त मुंबई, पुणे आणि नाशिकसह संपूर्ण राज्यात विविध कार्यक्रमांची आखणी करण्यात आली आहे. सामाजिक समता आणि शिक्षणाचा प्रसार करणाऱ्या या महापुरुषाला अभिवादन करण्यासाठी प्रशासन आणि विविध सामाजिक संस्थांकडून तयारी पूर्ण झाली आहे.

जयंतीचा दिनांक आणि वेळ

महात्मा जोतिराव फुले यांचा जन्म ११ एप्रिल १८२७ रोजी पुण्यात झाला होता. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही ११ एप्रिल हा दिवस 'शिक्षण दिन' आणि 'सामाजिक समता दिन' म्हणून साजरा केला जाणार आहे. शनिवारी सकाळी सार्वजनिक ठिकाणी आणि सरकारी कार्यालयांमध्ये प्रतिमा पूजनाचे कार्यक्रम आयोजित केले जातील. पुण्याच्या गंज पेठेतील 'फुले वाडा' येथे मुख्य शासकीय सोहळा पार पडणार आहे.

ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि योगदान

महात्मा फुले यांनी १९ व्या शतकात समाजातील जातिभेद आणि अंधश्रद्धेविरुद्ध लढा दिला. त्यांनी १८४८ मध्ये पुण्याच्या भिडे वाड्यात मुलींची पहिली शाळा सुरू करून स्त्री शिक्षणाची मुहूर्तमेढ रोवली. १८७৩ मध्ये त्यांनी 'सत्यशोधक समाजा'ची स्थापना केली, ज्याचा मुख्य उद्देश शोषित वर्गाला न्याय मिळवून देणे हा होता. त्यांच्या या महान कार्यामुळेच १८८८ मध्ये मुंबईतील एका सभेत त्यांना 'महात्मा' ही पदवी प्रदान करण्यात आली.

राज्यभरातील नियोजित कार्यक्रम

यंदाच्या जयंतीनिमित्त राज्य सरकारने विविध शैक्षणिक संस्थांमध्ये व्याख्याने आणि निबंध स्पर्धांचे आयोजन केले आहे. फुले वाडा आणि त्यांच्या जन्मगावी म्हणजे सातारा जिल्ह्यातील कटगुण येथे अनुयायांची मोठी गर्दी होण्याची शक्यता लक्षात घेऊन विशेष सुरक्षा व्यवस्था तैनात करण्यात आली आहे. तसेच, अनेक ठिकाणी रक्तदान शिबिरे आणि गरजू विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्याचे वाटप केले जाणार आहे.

पुण्यातील फुले वाडा परिसरातील गर्दी पाहता वाहतूक पोलिसांनी काही मार्गांवर बदल केले आहेत. मिरवणुकीच्या मार्गावरील वाहतूक इतरत्र वळवण्यात आली असून नागरिकांनी सहकार्य करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. मुंबईतही चैत्यभूमी आणि मंत्रालय परिसरात विशेष कार्यक्रमांची जय्यत तयारी करण्यात आली आहे.