सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर गेल्या काही दिवसांपासून '19 मिनिटे 34 सेकंद' नावाचा कथित खासगी व्हिडिओ प्रचंड चर्चेत आला आहे. या विषयाबाबत युजर्समध्ये असलेली उत्सुकता लक्षात घेऊन सायबर भामट्यांनी एक नवीन डिजिटल जाळे विणले आहे. विविध सोशल मीडिया ग्रुप्स, व्हॉट्सॲप आणि टेलिग्राम चॅनेल्सवर 'पूर्ण व्हिडिओ डाउनलोड करा' किंवा 'लीक व्हिडिओची थेट लिंक' अशा नावांचे मेसेज पसरवले जात आहेत. परंतु या लिंकवर क्लिक करणे युजर्ससाठी अत्यंत धोकादायक सिद्ध होत आहे.

फिशिंग लिंक आणि मालवेअरचा धोका

सायबर तज्ज्ञांच्या मते, या व्हायरल व्हिडिओच्या नावाखाली पसरवल्या जाणाऱ्या बहुतेक लिंक्स या फिशिंग (Phishing) किंवा मालवेअरयुक्त आहेत. युझरने अशा कोणत्याही अनधिकृत लिंकवर क्लिक करताच त्याच्या नकळत मोबाईल किंवा संगणकात धोकादायक ॲप्लिकेशन्स अथवा व्हायरस इंस्टॉल होतात. काही ठिकाणी युजर्सना बनावट सोशल मीडिया लॉगिन पेजवर नेऊन त्यांचे आयडी आणि पासवर्ड चोरले जातात.

आर्थिक नुकसान आणि माहिती चोरीचा धोका

अशा संशयास्पद लिंकवर क्लिक केल्यामुळे युजर्सच्या उपकरणातील संवेदनशील माहिती, जसे की वैयक्तिक फोटो, संपर्क यादी, बँक खात्याचे तपशील आणि ओटीपी (OTP) हॅकर्सच्या हाती लागण्याची शक्यता असते. अनेक प्रकरणांमध्ये सायबर गुन्हेगार युजर्सच्या बँक खात्यातून थेट पैसे लंपास करत असल्याचे समोर आले आहे. याशिवाय हॅक केलेल्या सोशल मीडिया खात्यांवरून युजर्सच्या मित्रांकडे पैशांची मागणी करून आर्थिक फसवणूक केली जात आहे.

सायबर पोलिसांचे आवाहन आणि कायदेशीर कारवाई

सायबर सेल आणि पोलिसांनी या प्रकाराची गंभीर दखल घेतली असून युजर्सना सतर्क राहण्याचा इशारा दिला आहे. कोणत्याही आक्षेपार्ह किंवा खाजगी व्हिडिओच्या लिंक शोधणे, त्यावर क्लिक करणे अथवा असे व्हिडिओ इतरांना फॉरवर्ड करणे हा माहिती तंत्रज्ञान कायद्यानुसार (IT Act) गुन्हा आहे. अशी कृत्य करणाऱ्यांवर कडक कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते.

इंटरनेटवर सुरक्षित राहण्यासाठी तज्ज्ञांनी खालील नियमांचे पालन करण्याचा सल्ला दिला आहे:

सोशल मीडियावर येणाऱ्या कोणत्याही अनोळखी किंवा चटकदार दाव्यांच्या शॉर्ट लिंकवर क्लिक करू नका.

व्हायरल होणाऱ्या कंटेंटच्या मागे न लागता सायबर सुरक्षेची खबरदारी घ्या.

गुगल प्ले स्टोअर किंवा ॲपल ॲप स्टोअरव्यतिरिक्त इतर कोणत्याही त्रयस्थ (Third-party) संकेतस्थळावरून एपीके (APK) फाइल्स डाउनलोड करू नका.

सर्व डिजिटल खात्यांवर टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (2FA) पर्याय सुरू ठेवा.

कोणत्याही प्रकारची सायबर फसवणूक झाल्यास त्वरित राष्ट्रीय सायबर तक्रार पोर्टल (Cybercrime.gov.in) किंवा 1930 या हेल्पलाइन नंबरवर संपर्क साधावा.