How much PF for 20000 Salary: वीस हजार रुपये पगारावर पीएफ किती कापला जातो? जाणून घ्या गणित
20,000 रुपये मूळ वेतन असलेल्या कर्मचाऱ्यांच्या पगारातून दरमहा किती पीएफ कापला जातो, ईपीएफ आणि ईपीएस या दोन्ही घटकांचे गणित आणि सध्याचा व्याजदर याबाबत सविस्तर माहिती.
नोकरदार वर्गासाठी भविष्य निर्वाह निधी अर्थात पीएफ (PF) हा निवृत्तीनंतरच्या आर्थिक सुरक्षिततेचा महत्त्वाचा आधार आहे. ज्या कर्मचाऱ्यांचे मूळ वेतन 20,000 रुपये आहे, त्यांच्या पगारातून दरमहा नेमका किती पीएफ कापला जातो आणि तो कसा जमा होतो, याबाबत अनेकांच्या मनात संभ्रम असतो. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) नियमांनुसार हे गणित समजून घेतल्यास आर्थिक नियोजन करणे सोपे होते.
पीएफ कपातीचा मूळ नियम
ईपीएफओच्या नियमानुसार कर्मचारी आणि नियोक्ता या दोघांनाही कर्मचाऱ्याच्या मूळ वेतन आणि महागाई भत्त्याच्या 12 टक्के रक्कम पीएफ खात्यात जमा करावी लागते. ही तरतूद 20 किंवा त्याहून अधिक कर्मचारी असलेल्या आस्थापनांसाठी बंधनकारक आहे. म्हणजेच कर्मचाऱ्याच्या पगारातून 12 टक्के रक्कम कापली जाते आणि तेवढीच रक्कम कंपनीकडूनही जमा केली जाते.
20,000 रुपये पगारावरील गणित
मूळ वेतन 20,000 रुपये गृहीत धरल्यास कर्मचाऱ्याच्या वाट्याला येणारी रक्कम स्पष्ट आकड्यांमध्ये अशी असते.
कर्मचाऱ्याचे योगदान 20,000 रुपयांच्या 12 टक्के म्हणजे दरमहा 2,400 रुपये इतके असते. ही संपूर्ण रक्कम कर्मचाऱ्याच्या ईपीएफ खात्यात जमा होते.
नियोक्त्याचे योगदानही 12 टक्के म्हणजे 2,400 रुपये असते, मात्र ही रक्कम दोन भागांत विभागली जाते. यातील एक हिस्सा कर्मचारी पेन्शन योजनेत (ईपीएस) आणि उर्वरित रक्कम ईपीएफ खात्यात जमा होते. नक्की वाचा: नोकरी गेल्यास ईपीएफ खात्यातून किती पैसे काढता येतात? जाणून घ्या नियम.
ईपीएस आणि ईपीएफ विभागणी कशी होते
ईपीएफओच्या नियमांनुसार पेन्शन योजनेसाठी वेतन मर्यादा 15,000 रुपये निश्चित करण्यात आली आहे. त्यामुळे नियोक्त्याच्या योगदानापैकी 8.33 टक्के रक्कम या 15,000 रुपयांच्या मर्यादेवर मोजली जाते, जी दरमहा 1,250 रुपये होते. ही रक्कम ईपीएस खात्यात जमा होते.
उर्वरित रक्कम म्हणजे 2,400 वजा 1,250, अर्थात 1,150 रुपये ही ईपीएफ खात्यात जमा केली जाते.
त्यामुळे कर्मचाऱ्याचे 2,400 रुपये आणि नियोक्त्याचे 1,150 रुपये मिळून दरमहा एकूण 3,550 रुपये ईपीएफ खात्यात जमा होतात, तर 1,250 रुपये स्वतंत्रपणे पेन्शन खात्यात जातात. याप्रमाणे एकूण मासिक योगदान 4,800 रुपये इतके होते.
सध्याचा व्याजदर आणि परतावा
चालू आर्थिक वर्ष 2025-26 साठी ईपीएफओने पीएफ ठेवींवरील व्याजदर 8.25 टक्के इतका जाहीर केला आहे. मागील वर्षी हा दर 8.15 टक्के होता. दरमहा 0.6875 टक्के दराने व्याजाची गणना केली जाते, मात्र ते खात्यात प्रत्यक्ष जमा 31 मार्च रोजी होते. सामील झाल्याच्या पहिल्या महिन्यासाठी व्याज मिळत नाही, हे या गणनेतील महत्त्वाचे वैशिष्ट्य आहे.
ईपीएफ आणि ईपीएसमधील फरक
ईपीएफ ही बचत योजना असून त्यात कर्मचारी आणि नियोक्ता दोघेही योगदान देतात आणि निवृत्तीच्या वेळी व्याजासह एकरकमी रक्कम मिळते. याउलट ईपीएस ही पेन्शन योजना असून त्यात केवळ नियोक्ता योगदान देतो आणि किमान दहा वर्षांची सेवा पूर्ण झाल्यास निवृत्तीनंतर दरमहा पेन्शन मिळण्याचा अधिकार तयार होतो. ईपीएफची रक्कम पूर्णपणे काढता येते, तर ईपीएस आजीवन मासिक पेन्शनच्या स्वरूपात मिळते.
कर्मचाऱ्यांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
काही आस्थापना मूळ वेतन 15,000 रुपयांपेक्षा जास्त असतानाही संपूर्ण रकमेवर पीएफ गणना करतात, तर काही ठिकाणी वेतन मर्यादेनुसार गणना केली जाते. त्यामुळे प्रत्यक्ष कपात कंपनीच्या धोरणावर अवलंबून असू शकते. कर्मचाऱ्यांनी आपल्या वेतनचिठ्ठीवरील पीएफ तपशील आणि ईपीएफओच्या खात्यातील नोंदी नियमितपणे तपासाव्यात, जेणेकरून योगदान अचूकपणे जमा होत असल्याची खात्री करता येईल.
(The above story first appeared on LatestLY on Sep 28, 2026 02:42 PM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).
