वेळ वाया घालवू नका, आजच करा हे काम! PF खात्यात वारसाची नोंद नसेल तर नेमके काय नुकसान होते?
कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) सदस्यांसाठी ई-नॉमिनेशन करणे अत्यंत आवश्यक आहे. पीएफ, पेन्शन आणि ७ लाख रुपयांपर्यंतच्या मोफत विम्याचे संरक्षण मिळवण्यासाठी ऑनलाइन वारस नोंदणीची संपूर्ण प्रक्रिया आणि महत्त्वाचे नियम येथे जाणून घ्या.
कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) सदस्यांसाठी पीएफ खात्यात ई-नॉमिनेशन (वारस नोंदणी) प्रक्रिया पूर्ण करणे अत्यंत आवश्यक ठरत आहे. कर्मचाऱ्याचा अनपेक्षित मृत्यू झाल्यास त्याच्या पीएफ खात्यातील जमा रक्कम, कर्मचारी पेन्शन योजनेअंतर्गत (EPS) मिळणारी मासिक पेन्शन आणि एम्प्लॉईज डिपॉझिट लिंक्ड इन्शुरन्स (EDLI) योजनेअंतर्गत मिळणारे ७ लाख रुपयांपर्यंतचे मोफत जीवन विमा संरक्षण थेट त्याच्या कुटुंबीयांना सहजतेने हस्तांतरित व्हावे, हा या सुविधेमागील मुख्य हेतू आहे.
ई-नॉमिनेशन नसल्यास सदस्याच्या पश्चात कुटुंबीयांना कायदेशीर वारस प्रमाणपत्र आणि विविध कार्यालयांच्या फेऱ्या माराव्या लागतात. ही संपूर्ण प्रक्रिया आता पेपरलेस आणि डिजिटल करण्यात आली असून कंपनीच्या किंवा नियोक्त्याच्या स्वाक्षरीशिवाय सदस्य घरबसल्या ही नोंदणी करू शकतात.
ई-नॉमिनेशनसाठी आवश्यक पात्रता आणि पूर्वतयारी
ऑनलाइन नॉमिनेशन दाखल करण्यापूर्वी पीएफ खातेधारकाकडे काही मूलभूत बाबींची पूर्तता असणे गरजेचे आहे.
सदस्याचा युनिव्हर्सल अकाउंट नंबर (UAN) सक्रिय असावा आणि त्याला आधार क्रमांक जोडलेला असणे अनिवार्य आहे. तसेच आधारशी संलग्न असलेला मोबाईल क्रमांक चालू असावा, कारण अंतिम टप्प्यावर त्यावर ओटीपी (OTP) पाठवला जातो. याशिवाय सदस्याच्या प्रोफाइलमध्ये पासपोर्ट आकाराचा फोटो, अचूक जन्मतारीख आणि पत्ता अद्ययावत असणे आवश्यक आहे. वारस म्हणून नोंद करायच्या व्यक्तीचा आधार क्रमांक, जन्मतारीख, फोटो आणि नातेसंबंधांची माहितीही सोबत ठेवणे गरजेचे आहे.
ई-नॉमिनेशन करण्याचे महत्त्वाचे नियम
ईपीएफओच्या नियमांनुसार कुटुंबाची व्याख्या स्पष्ट करण्यात आली आहे. विवाहित व्यक्तीच्या बाबतीत जोडीदार (पती किंवा पत्नी), मुले आणि अवलंबून असलेले आई-वडील हे कुटुंबाचा भाग मानले जातात. जर कुटुंबातील सदस्य अस्तित्वात असतील, तर कुटुंबाबाहेरील अनोळखी व्यक्तीला वारस नेमता येत नाही.
अविवाहित असताना केलेली वारस नोंदणी लग्नानंतर आपोआप रद्द ठरते. त्यामुळे विवाहापश्चात सदस्याने नव्याने कुटुंबातील सदस्यांची ई-नॉमिनेशन नोंदणी करणे बंधनकारक आहे. एकापेक्षा अधिक व्यक्तींना वारस बनवायचे असल्यास प्रत्येक सदस्याला किती टक्के हिस्सा द्यायचा, हे ठरवण्याची मुभा खातेधारकाला मिळते. सर्व वारसांच्या वाट्याची एकत्रित टक्केवारी १०० टक्के असणे आवश्यक आहे.
ई-नॉमिनेशन करण्याची टप्प्याटप्प्याने ऑनलाइन प्रक्रिया
ई-नॉमिनेशन पूर्ण करण्यासाठी सदस्यांनी पुढीलप्रमाणे पायऱ्या पूर्ण कराव्यात.
१. पोर्टलवर लॉगिन: सर्वप्रथम ईपीएफओच्या अधिकृत सदस्य सेवा पोर्टलला भेट द्या. तेथे UAN क्रमांक, पासवर्ड आणि कॅप्चा टाकून लॉगिन करा.
२. प्रोफाइल पडताळणी: मुख्य पृष्ठावरील 'View' पर्यायामध्ये जाऊन 'Profile' तपासा. सदस्याचा फोटो आणि वैयक्तिक माहिती पूर्ण असल्याची खात्री करा.
३. ई-नॉमिनेशन पर्याय निवडा: वर दिलेल्या मेन्यूमधील 'Manage' टॅबवर क्लिक करून 'E-Nomination' पर्यायावर जा. त्यानंतर 'Having Family?' या प्रश्नावर 'Yes' निवडून कुटुंबातील सदस्यांची माहिती भरा.
४. वारसांची माहिती नोंदवणे: वारसाचा आधार क्रमांक, नाव, जन्मतारीख, पत्ता आणि छायाचित्र अपलोड करा. एकापेक्षा जास्त व्यक्ती असल्यास 'Add Row' वर क्लिक करून इतर सदस्यांची नोंद करा.
५. हिस्सा निश्चित करणे: 'Nomination Details' मध्ये जाऊन प्रत्येक वारसासाठी लाभाची टक्केवारी (Percentage Share) नमूद करा आणि माहिती सेव्ह करा.
६. ई-साइन (E-Sign) प्रमाणीकरण: शेवटच्या टप्प्यावर 'E-Sign' बटनावर क्लिक करा. आधार क्रमांक टाकल्यानंतर मोबाईलवर आलेला ओटीपी प्रविष्ट करा. ओटीपी यशस्वीरीत्या पडताळला जाताच ई-नॉमिनेशनची प्रक्रिया पूर्ण होते आणि डिजिटल स्वाक्षरी असलेला दस्तऐवज प्रणालीत सुरक्षित सेव्ह होतो.
वेळेवर नोंदणीचे थेट फायदे
ई-नॉमिनेशन पूर्ण असल्यास सदस्याच्या पश्चात त्याच्या कुटुंबाला कोणत्याही मध्यस्थांशिवाय ऑनलाइन मृत्यू दावा (Death Claim) दाखल करता येतो. यामुळे दाव्याची रक्कम अवघ्या काही दिवसांत थेट लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात जमा होते. भविष्यातील कोणत्याही कौटुंबिक किंवा कायदेशीर वादांना टाळण्यासाठी प्रत्येक नोकरदार व्यक्तीने आपले ई-नॉमिनेशन तातडीने पूर्ण करण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.
(The above story first appeared on LatestLY on Sep 23, 2026 11:18 AM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).
