फ्लायदुबई हल्ल्यातील सहवैमानिक Hamam al-Hammami कोण? ओमानमध्ये उड्डाणास बंदी असल्याचे वृत्त
फ्लायदुबई FZ1073 विमानातील कॅप्टन स्मित माछर यांच्यावरील हल्ल्याचा आरोप असलेला सहवैमानिक हमाम अल-हम्मामी यांच्या पार्श्वभूमीचा तपास सुरू आहे. २०२४ मध्ये ओमान एअरने त्याला उड्डाणातून दूर केल्याचे वृत्त आहे. त्यानंतर तो फ्लायदुबईत कसा रुजू झाला, याचा तपास संयुक्त अरब अमिरातीचे अधिकारी करत आहेत. वृत्तांतील अनेक दावे अज्ञात सूत्रांवर आधारित आहेत.
30 सप्टेंबर रोजी फ्लायदुबईच्या FZ1073 विमानात कॅप्टन स्मित माछर यांच्यावर हल्ला केल्याचा आरोप असलेल्या सहवैमानिकाचे नाव हमाम अल-हम्मामी (Hamam al-Hammami )असल्याचे समोर आले आहे. तो २९ वर्षांचा ओमानी नागरिक आहे. त्याला फ्लायदुबईने नोकरी देण्यापूर्वीच कट्टर विचारांमुळे संशयाच्या कक्षेत ठेवले गेले होते, असे अनेक वृत्तांत म्हटले आहे. तो इस्रायलकडे जाणाऱ्या विमानाच्या पहिल्या अधिकाऱ्याच्या आसनावर कसा पोहोचला, याचा तपास आता सुरू आहे.
Al-Hammami कोण आहे
सीएनएनचा हवाला देणाऱ्या वृत्तांनुसार, अल-हम्मामीचा जन्म संयुक्त अरब अमिरातीत झाला. त्याचे वडील ओमानी आणि आई सीरियन आहे. अल अरबिया इंग्लिशच्या सूत्रांनुसार तो बराच काळ ओमानबाहेर, विशेषतः सीरियात राहिला आणि तिथे कट्टर विचारांच्या संपर्कात आला असा आरोप आहे. त्यानंतर तो संयुक्त अरब अमिरातीत आला.
त्याच्या नावाने असलेल्या एका जीवनचरित्र पानावर तो ब्रिटनमधील एका विद्यापीठात एव्हिएशन मॅनेजमेंट आणि ऑस्ट्रेलियातील एका विद्यापीठात अभियांत्रिकी शिकल्याचे नमूद आहे. बकिंगहॅमशायर न्यू युनिव्हर्सिटीतील सूत्राने एबीसी न्यूजला सांगितले की त्याने तीन वर्षांचा एव्हिएशन मॅनेजमेंटचा दूरशिक्षण अभ्यासक्रम पूर्ण केला आणि २०२३ मध्ये पदवी घेतली. त्याला तिथे वैमानिक प्रशिक्षण मिळाले नव्हते, असेही विद्यापीठाने सांगितले.
ओमान एअरने २०२४ मध्ये उड्डाणापासून दूर ठेवले
वॉल स्ट्रीट जर्नल आणि एबीसी न्यूजच्या वृत्तानुसार, ओमान एअरने २०२४ मध्ये त्याला सुरक्षेचा धोका मानून उड्डाणातून निलंबित केले. एबीसी न्यूजच्या सूत्रांनुसार तेव्हा तो सहवैमानिक प्रशिक्षणार्थी होता आणि त्याच्याकडे कट्टरतावादी साहित्य आढळले. फॉक्स न्यूजच्या सूत्राने तो कट्टर इस्लामी संकेतस्थळांना भेट देत असल्याचे सांगितले.
सीएनएनच्या प्रादेशिक राजनैतिक सूत्रानुसार, त्याच्या विचारांबाबत चिंता व्यक्त झाल्याने त्याला प्रशिक्षणातून काढण्यात आले. मात्र नंतर त्याला त्याच विमान कंपनीत दुसरी भूमिका देण्यात आली. एबीसी न्यूजच्या वृत्तानुसार ती प्रशासकीय स्वरूपाची होती.
फ्लायदुबईत नोकरी कशी मिळाली
फॉक्स न्यूजच्या सूत्रानुसार नंतर तो दुबईला गेला आणि फ्लायदुबईने त्याला नोकरी देण्यापूर्वी ओमान एअरशी संपर्क साधला नाही. काही वृत्तांनुसार तो फ्लायदुबईत सुमारे आठ महिन्यांपासून काम करत होता. ओमानच्या अधिकाऱ्यांनी आपली चिंता इतर देशांशी किंवा विमान कंपन्यांशी सामायिक केली होती का, हे स्पष्ट नसल्याचे वॉल स्ट्रीट जर्नलने म्हटले आहे. ही तपासणीतील त्रुटी चौकशीचा महत्त्वाचा भाग आहे. फ्लायदुबईने त्याच्या पार्श्वभूमीबाबतचे सर्व दावे जाहीरपणे मान्य केलेले नाहीत.
हेतूबाबत आरोप
इस्रायलच्या चॅनल १२ नुसार, तपासकर्त्यांना तो अल-कायदाच्या विचारसरणीच्या प्रभावाखाली आल्याचे आणि त्या प्रक्रियेत धार्मिक व्यक्तींना भेटल्याचे आढळले. आय२४न्यूजने अमिराती सूत्राचा हवाला देत त्याच्या सामानात पॅलेस्टाईनच्या समर्थनातील साहित्य सापडल्याचे आणि त्याने इस्रायलबद्दल वारंवार द्वेष व्यक्त केल्याचे म्हटले आहे.
आय२४न्यूज आणि एबीसी न्यूजच्या सूत्रांनुसार त्याने चौकशीत विमान इस्रायलमध्ये पाडण्याचा हेतू असल्याचे सांगितले. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू यांनी तो "इस्लामी कट्टरतावादाच्या" प्रभावाखाली आला होता, असे सांगितले. मात्र त्यांनी कोणताही पुरावा दिला नाही. त्याला कुणी पाठवले होते का, हेही तपासले जात असल्याचे त्यांनी म्हटले.
FZ1073 विमानात काय घडले
वृत्तांनुसार विमान दोन मिनिटांत सुमारे १६,००० फूट खाली आले आणि त्यानंतर अपहरणाचा संकेत प्रसारित झाला. संयुक्त अरब अमिरातीने हा "दहशतवादी हल्ला" असल्याचे म्हटले असून सहवैमानिकाने कॉकपिटमधील आपत्कालीन कुऱ्हाडीने हल्ला केल्याचे सांगितले आहे. गंभीर जखमी असतानाही कॅप्टन माछर यांनी प्रतिकार केला आणि कॉकपिटचे दार उघडले. क्रू सदस्य आणि प्रवाशांनी आत जाऊन सहवैमानिकाला ताब्यात घेतले. विमानातील दोन सुट्टीवर असलेल्या वैमानिकांनी विमान स्थिर ठेवण्यास मदत केली. त्यानंतर विमानाचे सौदी अरेबियातील तबूक येथे आपत्कालीन लँडिंग झाले. विमानातील सुमारे १८० जण सुरक्षित उतरले. मुंबईच्या रस्त्यांवर झळकले "थँक यू कॅप्टन स्मित"! Israeli Consulate ची भारतीय वैमानिकासाठी खास मानवंदना.
अल-हम्मामीला सौदी अरेबियातून संयुक्त अरब अमिरातीत नेण्यात आले आहे. तिथे त्याची दहशतवादाच्या दृष्टीने चौकशी सुरू असून तो तपासात सहकार्य करत असल्याचे वृत्त आहे. चार प्रादेशिक देशांच्या सुरक्षा यंत्रणा हेतू शोधण्याचे काम करत आहेत आणि अमेरिकेसह पाश्चात्त्य देश त्यांना मदत करत आहेत. विमान कंपनीने अधिकाऱ्यांच्या विनंतीवरून तेल अवीवची सेवा तात्पुरती थांबवली आहे.
त्याची पार्श्वभूमी, नियुक्ती प्रक्रिया आणि पूर्वीची नोकरी याबाबतचे अधिकृत निष्कर्ष तपास पूर्ण झाल्यानंतरच स्पष्ट होतील.