मुंबई: गेल्या काही दिवसांपासून सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर महाराष्ट्र विधानसभेचे उपसभापती नरहरी झिरवाळ, सोहम नाईक आणि अशोक खरात यांच्या नावाने काही कथित व्हिडिओ व्हायरल होत आहेत. या व्हिडिओंमुळे राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली असली, तरी प्राथमिक तपासात आणि फॅक्ट चेक अहवालात हे व्हिडिओ दिशाभूल करणारे असल्याचे समोर आले आहे. सोशल मीडियावर 'व्हायरल व्हिडिओ लिंक'च्या नावाखाली मोठ्या प्रमाणात चुकीची माहिती पसरवली जात असून, हे एक प्रकारचे सायबर षडयंत्र असल्याचे दिसून येत आहे.

तांत्रिक फेरफार आणि 'डीपफेक'चा संशय

इंटरनेटवर उपलब्ध असलेल्या माहितीनुसार, नरहरी झिरवाळ आणि इतर व्यक्तींच्या नावाने पसरवले जाणारे हे व्हिडिओ मूळ नसून त्यामध्ये तांत्रिक फेरफार केल्याचा संशय व्यक्त केला जात आहे. आधुनिक 'डीपफेक' तंत्रज्ञानाचा वापर करून एखाद्या व्यक्तीची प्रतिमा मलिन करण्यासाठी अशा प्रकारचे व्हिडिओ तयार केले जाऊ शकतात, असा इशारा सायबर तज्ज्ञांनी दिला आहे.

अनेकदा केवळ 'क्लिकबेट' म्हणून किंवा लोकांचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी अशा लिंक शेअर केल्या जातात. या लिंकवर क्लिक केल्यास वापरकर्त्यांच्या मोबाइलमधील वैयक्तिक माहिती चोरीला जाण्याचा धोका असतो.

सायबर स्कॅम आणि फसवणुकीचे जाळे

सोशल मीडिया युजर्सनी या कथित व्हिडिओंबाबत सतर्क राहणे आवश्यक आहे. व्हायरल होणाऱ्या पोस्टमध्ये अनेकदा "फुल व्हिडिओ पाहण्यासाठी खालील लिंकवर क्लिक करा" असे आवाहन केले जाते. प्रत्यक्षात, या लिंक्स फसव्या असतात आणि त्याद्वारे सायबर गुन्हेगार लोकांच्या बँक खात्याची किंवा सोशल मीडिया अकाउंटची माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न करतात.

प्रशासनाकडून आणि संबंधित नेत्यांच्या कार्यालयाकडून अशा प्रकारच्या कोणत्याही अश्लील किंवा वादग्रस्त व्हिडिओंचे अस्तित्व फेटाळण्यात आले आहे. हे केवळ बदनामी करण्याचे आणि डिजिटल फसवणूक करण्याचे साधन असल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

राजकीय नेत्यांच्या प्रतिमेला तडा देणाऱ्या या प्रकाराची दखल सायबर पोलिसांनी घेतली आहे. चुकीची माहिती पसरवणे, मॉर्फ केलेले (छेडछाड केलेले) व्हिडिओ शेअर करणे आणि अफवा पसरवणे हा माहिती तंत्रज्ञान कायद्यानुसार (IT Act) गुन्हा आहे.

अशा प्रकारच्या लिंक फॉरवर्ड करणाऱ्या किंवा व्हिडिओ शेअर करणाऱ्या व्यक्तींविरुद्ध कठोर कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते. नागरिकांनी कोणत्याही अनोळखी लिंकवर क्लिक करू नये आणि सत्यता पडताळल्याशिवाय कोणतीही माहिती फॉरवर्ड करू नये, असे आवाहन करण्यात आले आहे.