शिवजयंती तिथीनुसार 2026

मुंबई. अखंड महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत छत्रपती शिवाजी महाराज यांची जयंती दरवर्षी मोठ्या उत्साहात साजरी केली जाते. सन 2026 मध्ये देखील शिवजयंती दोन वेळा साजरी होणार आहे. महाराष्ट्र सरकारकडून अधिकृतपणे 19 फेब्रुवारी ही तारीख निश्चित करण्यात आली आहे. मात्र, अनेक शिवप्रेमी आणि संस्था हिंदू पंचांगातील तिथीनुसार हा उत्सव साजरा करतात. 2026 मध्ये तिथीनुसार शिवजयंती 6 मार्च रोजी येत आहे.

सरकारी निर्णयानुसार 19 फेब्रुवारीला उत्सव

महाराष्ट्र सरकारने शिवाजी महाराजांची अधिकृत जन्म तारीख 19 फेब्रुवारी 1630 ही स्वीकारली आहे. त्यानुसार, 2026 मध्ये गुरुवार, 19 फेब्रुवारी रोजी राज्यभर अधिकृत शिवजयंती साजरी होईल. या दिवशी राज्यात सार्वजनिक सुट्टी असते. शिवनेरी किल्ल्यावर सरकारी मुख्य सोहळा पार पडतो आणि ठिकठिकाणी सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

तिथीनुसार शिवजयंती: फाल्गुन वद्य तृतीया

अनेकांसाठी तिथीनुसार शिवजयंती साजरी करणे श्रद्धेचा विषय असतो. हिंदू पंचांगाप्रमाणे महाराजांचा जन्म फाल्गुन वद्य तृतीया या दिवशी झाला होता. 2026 मध्ये ही तिथी शुक्रवार, 6 मार्च रोजी येत आहे. पुणे आणि मावळ भागातील अनेक उत्सव समित्यांनी या दिवशी भव्य मिरवणुका आणि विविध उपक्रमांचे नियोजन केले आहे.

दोन तारखांचा इतिहास आणि पार्श्वभूमी

शिवजयंती साजरी करण्याच्या परंपरेला महात्मा जोतिराव फुले यांनी 1870 मध्ये सुरुवात केली होती. त्यांनी रायगडावरील महाराजांची समाधी शोधून काढली आणि पहिला शिवजयंती उत्सव साजरा केला. पुढे लोकमान्य टिळकांनी या उत्सवाला सार्वजनिक स्वरूप दिले. कालंतराने महाराजांच्या अचूक जन्मदिनावरून इतिहासकारांमध्ये मतभेद होते, ज्यासाठी सरकारने तज्ज्ञ समिती नेमली होती. या समितीच्या अहवालानुसार 19 फेब्रुवारी ही तारीख निश्चित करण्यात आली.