Photo Credit - File

मुंबई: हिंदू धर्मात भगवान श्री गणेशाच्या उपासनेसाठी संकष्टी चतुर्थीला विशेष महत्त्व दिले जाते. फेब्रुवारी २०२६ या महिन्यातील संकष्टी चतुर्थी गुरुवार, ५ फेब्रुवारी रोजी साजरी केली जाणार आहे. फाल्गुन महिन्याच्या कृष्ण पक्षात येणाऱ्या या चतुर्थीला 'द्विजप्रिय संकष्टी चतुर्थी' (Dwijapriya Sankashti Chaturthi) असे म्हटले जाते. या दिवशी भक्त दिवसभर कडक उपवास करतात आणि रात्री चंद्रदर्शन झाल्यानंतरच आपले व्रत सोडतात.

संकष्टी चतुर्थी तिथी आणि शुभ मुहूर्त

Sankashti Chaturthi February 2026 Date- पंचांगानुसार, फाल्गुन कृष्ण पक्षातील चतुर्थी तिथी ५ फेब्रुवारी २०२६ रोजी मध्यरात्री १२:०९ वाजता सुरू होईल. ही तिथी ६ फेब्रुवारी रोजी मध्यरात्री १२:२२ वाजता समाप्त होईल. उदयतिथीनुसार, संकष्टी चतुर्थीचे व्रत ५ फेब्रुवारी रोजीच धरले जाणार आहे. या दिवशी सकाळी ५:२२ ते ६:१५ हा 'ब्रह्म मुहूर्त' पूजेसाठी अत्यंत शुभ मानला जात आहे.

संकष्टी चतुर्थी महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांतील चंद्रोदय वेळ

संकष्टी चतुर्थीचा उपवास चंद्रदर्शनाशिवाय पूर्ण होत नाही. ५ फेब्रुवारी रोजी रात्री साधारणपणे ९:३५ ते ९:५० च्या दरम्यान महाराष्ट्रात चंद्रोदय होईल. विविध शहरांतील संभाव्य वेळा खालीलप्रमाणे आहेत:

मुंबई: रात्री ९:४८

पुणे: रात्री ९:४३

नाशिक: रात्री ९:४४

नागपूर: रात्री ९:२२

छत्रपती संभाजीनगर: रात्री ९:३८

कोल्हापूर: रात्री ९:४१

सोलापूर: रात्री ९:३५

(टीप: स्थानिक हवामान आणि भौगोलिक स्थितीनुसार वेळेत काही मिनिटांचा फरक असू शकतो.)

द्विजप्रिय संकष्टी चतुर्थीचे महत्त्व

या दिवशी गणेशाच्या 'द्विजप्रिय' रूपाची पूजा केली जाते. असे मानले जाते की, या स्वरूपाची आराधना केल्याने व्यक्तीला आरोग्य, समृद्धी आणि मानसिक शांती प्राप्त होते. या दिवशी गणपतीला २१ दुर्वांची जोडी आणि मोदकांचा नैवेद्य अर्पण करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते.

पूजेचा विधी आणि नियम

भक्तांनी सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि व्रताचा संकल्प करावा. दिवसभर सात्विक आहार किंवा फलाहार करावा. संध्याकाळी चंद्राच्या आगमनापूर्वी गणेशाची षोडशोपचार पूजा करावी. चंद्रोदय झाल्यानंतर चंद्राला अर्घ्य अर्पण करावे आणि त्यानंतरच अन्नाचे ग्रहण करून उपवास सोडावा.