Nag Panchami Date: 2026 मधील नागपंचमीची तारीख आणि शुभ मुहूर्त जाणून घ्या, पूजा विधी

Naag Panchami 2026 Date: भारतीय संस्कृतीत निसर्ग आणि प्राणीमात्रांचा आदर करण्याची परंपरा आहे. याच परंपरेचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे नाग पंचमीचा सण. दरवर्षी श्रावण महिन्यातील शुक्ल पक्षातील पंचमी तिथीला हा पवित्र सण साजरा केला जातो. या दिवशी नाग देवतेची पूजा करून त्यांच्याप्रती आदर व्यक्त केला जातो आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी तसेच संरक्षणासाठी प्रार्थना केली जाते.

सन २०२६ मध्ये नाग पंचमी सोमवार, १७ ऑगस्ट रोजी साजरी होणार आहे. विशेष म्हणजे, या दिवशी सोमवार असल्याने भगवान शंकराला समर्पित असलेल्या या दिवसाचे महत्त्व अधिक वाढले आहे. नाग पंचमीच्या दिवशी भगवान शिव आणि नाग देवता यांची एकत्रित पूजा केल्याने कालसर्प दोषातून मुक्ती मिळते आणि राहु-केतुच्या अशुभ प्रभावांपासून दिलासा मिळतो, अशी श्रद्धा आहे.

नाग पंचमी २०२६: शुभ मुहूर्त आणि तिथी

नाग पंचमीचा सण उदय तिथीनुसार १७ ऑगस्ट २०२६ रोजी साजरा केला जाईल. पूजेसाठीचा शुभ मुहूर्त खालीलप्रमाणे आहे:

गुजरातसारख्या काही राज्यांमध्ये नाग पंचमी १ सप्टेंबर २०२६ रोजी 'नाग पंचम' म्हणून साजरी केली जाईल.

नाग पंचमीचे महत्त्व

नाग पंचमी हा केवळ एक धार्मिक सण नाही, तर तो मानवी आणि निसर्ग यांच्यातील सह-अस्तित्वाचे प्रतीक आहे. शास्त्रांमध्ये नागांना पाताळ लोकाचे स्वामी आणि भगवान शिवाचे अलंकार मानले गेले आहे. भगवान शिव आपल्या गळ्यात वासुकी नागाला धारण करतात, त्यामुळे नाग देवतेची पूजा केल्याने भगवान शिवही प्रसन्न होतात अशी मान्यता आहे. हा सण आपल्याला पर्यावरण संतुलन राखण्यासाठी आणि जीवजंतूंंप्रती दयाभाव ठेवण्याची प्रेरणा देतो.

पूजा विधी

नाग पंचमीच्या दिवशी नाग देवतेची पूजा खालीलप्रमाणे करावी:

• स्नान आणि संकल्प: सकाळी लवकर उठून स्नान करावे आणि स्वच्छ वस्त्र परिधान करावे. शक्य असल्यास निराहार (काहीही न खाता) व्रत करण्याचा संकल्प करावा.
• पूजन तयारी: पूजेसाठी नागाचे चित्र, मातीची मूर्ती किंवा वारूळाची पूजा केली जाते. घरातील पाटावर नागाची आकृती काढून किंवा नाग देवतेच्या प्रतिमेची पूजा केली जाते.
• अभिषेक: नाग देवतेला दूध, पाणी, चंदन, हळद आणि कुंकू अर्पण करावे. अनेक ठिकाणी नागांना दूध पाजण्याची परंपरा असली तरी, शास्त्रांमध्ये दूध पाजण्याऐवजी दूधाने स्नान घालण्यास सांगितले आहे, कारण दूध पचनी पडत नसल्याने नागांसाठी ते हानिकारक ठरू शकते.
• नैवेद्य आणि अलंकार: सुगंधी फुले, बेलपत्र, तुळस, अक्षत, धूप, दीप अर्पण करावे. पुरणाची दिंडी किंवा गोडधोडाचे जेवण नैवेद्य म्हणून दाखवावे.
• मंत्र जाप: पूजेदरम्यान नाग देवतेच्या मंत्रांचा जप करावा.

नाग पंचमीचे प्रभावी मंत्र

नाग पंचमीच्या दिवशी नाग देवतेला प्रसन्न करण्यासाठी खालील मंत्रांचा जप करावा:

• नाग गायत्री मंत्र: “ॐ भुजंगेशाय विद्महे, सर्पराजाय धीमहि, तन्नो नाग: प्रचोदयात्।।”
• सामान्य प्रार्थना मंत्र: “सर्वे नागा: प्रीयन्तां मे ये केचित् पृथ्वीतले। ये च हेलिमरीचिस्था ये न्तरे दिवि संस्थिता:।। ये नदीषु महानागा ये सरस्वतिगामिन:।”
• “ॐ नवकुलाय विद्महे विषदंताय धीमहि तन्नो सर्पः प्रचोदयात्।।”
• “ॐ आस्तिक मुनिभ्यो नमः”
• अष्टनागांची नावे (वासुकी, तक्षक, कालिया, मणिभद्रक, ऐरावत, धृतराष्ट्र, कार्कोटक, धनंजय) घेतल्यानेही लाभ होतो.

नाग पंचमी हा सण केवळ नागांची पूजा करण्यापुरता मर्यादित नसून, तो आपल्याला निसर्गाशी आणि सर्व जीवसृष्टीशी असलेल्या आपल्या संबंधांची आठवण करून देतो. या दिवशी श्रद्धापूर्वक केलेल्या पूजनाने आरोग्य, समृद्धी आणि शांती लाभते, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. या पवित्र दिवशी आपणही नाग देवतेचा आशीर्वाद प्राप्त करून आपले जीवन धन्य करूया.