Bail Pola 2026 Holiday: बैलपोळा साजरा होणार उत्साहात; पण शाळा-कॉलेजेसना सुट्टी आहे का?

महाराष्ट्राच्या कृषी संस्कृतीचा अविभाज्य भाग असलेला आणि बळीराजाच्या जीवनातील अत्यंत महत्त्वाचा 'बैल पोळा' सण यंदा गुरुवार, १० सप्टेंबर २०२६ रोजी मोठ्या उत्साहात साजरा होणार आहे. हा केवळ एक उत्सव नसून, वर्षभर शेतात राबणाऱ्या बैलांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा आणि त्यांच्या निस्वार्थ सेवेला आदराने वंदन करण्याचा हा दिवस आहे. पीक पेरणीनंतर आणि शेतीत बैलांच्या अथक परिश्रमानंतर त्यांना विश्रांती देण्यासाठी हा सण साजरा केला जातो, जो शेतकऱ्यांच्या आयुष्यातील सर्जा-राजाचे महत्त्व अधोरेखित करतो.

पोळा सणाची तारीख आणि तिथी २०२६

बैलपोळा किती तारखेला आहे: २०२६ मध्ये, पोळा सण गुरुवार, १० सप्टेंबर रोजी आहे. हा सण हिंदू पंचांगानुसार भाद्रपद महिन्यातील पिठोरी अमावस्येला (श्रावण अमावस्या) साजरा केला जातो. या वर्षी अमावस्या तिथी १० सप्टेंबर रोजी सकाळी १०:३३ वाजता सुरू होऊन ११ सप्टेंबर रोजी सकाळी ८:५६ वाजता समाप्त होईल. काही भागांमध्ये तिथीच्या व्याप्तीमुळे ११ सप्टेंबरलाही हा सण साजरा केला जाऊ शकतो.

पोळा सणाचे महत्त्व आणि परंपरा

बैल पोळा हा प्रामुख्याने महाराष्ट्र आणि छत्तीसगडमध्ये साजरा होणारा एक कृषीप्रधान सण आहे. शेतीत बैलांचे योगदान अनमोल आहे. नांगरणीपासून ते धान्यवाहतुकीपर्यंत, बैल शेतकऱ्यांचा सच्चा सोबती असतो. याच बैलांप्रती आदर, प्रेम आणि कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी पोळा सण साजरा केला जातो. काही पौराणिक कथांनुसार, भगवान श्रीकृष्णाने ‘पोलासुर’ नावाच्या राक्षसाचा वध याच दिवशी केला होता, त्यामुळे हा दिवस प्राणी आणि बालकांना समर्पित मानला जातो. हा सण मानवी जीवन आणि निसर्गातील संबंधांचे एक सुंदर प्रतीक आहे.

मुख्य विधी आणि परंपरा

पोळ्याच्या दिवशी शेतकरी आपल्या बैलांना आदराने आणि प्रेमाने सजवून त्यांची पूजा करतात. या दिवसाचे मुख्य विधी खालीलप्रमाणे आहेत:

• बैलांना विश्रांती: या दिवशी बैलांना शेतीच्या कामातून पूर्ण विश्रांती दिली जाते.
• स्वच्छता आणि सजावट: सकाळी बैलांना गरम पाण्याने स्वच्छ स्नान घातले जाते. त्यांच्या शरीराला हळद आणि तेलाने मालिष करून शिंगांना रंगवले जाते. त्यांना आकर्षक रंगीबेरंगी वेढा, नवी वेसण, घुंगरांच्या माळा, गळ्यात फुलांचे हार आणि पाठीवर नक्षीदार झूल घालून सजवले जाते.
• पूजन: सजवलेल्या बैलांना घरी आणल्यानंतर घरातील महिला सडा-रांगोळ्या घालून त्यांचे स्वागत करतात. शेतकरी आणि त्यांची पत्नी बैलांची विधिवत पूजा करतात, त्यांना ओवाळतात आणि त्यांच्या पाया पडतात.
• विशेष नैवेद्य: या दिवशी बैलांसाठी खास पुरणपोळी, खिचडी (बाजरीची), गूळ आणि डाळींचे पौष्टिक लाडू असे पदार्थ बनवले जातात. हे पदार्थ बैलांना खाऊ घातले जातात आणि घरातील सदस्यही याचा आस्वाद घेतात.
• मिरवणूक: सजवलेल्या बैलांना ढोल-ताशांच्या गजरात आणि पारंपरिक संगीताच्या तालावर गावातून मिरवणुकीने नेले जाते. गावातील सर्वात वयस्कर बैल मिरवणुकीचे नेतृत्व करतो.
• लहान मुलांचा पोळा (तान्हा पोळा): विदर्भामध्ये मुख्य पोळ्यानंतर दुसऱ्या दिवशी 'तान्हा पोळा' साजरा केला जातो. या दिवशी लहान मुले लाकडी किंवा मातीच्या बैलांना सजवून त्यांची मिरवणूक काढतात. नागपूरकर श्रीमंत रघुजी महाराज भोसले द्वितीय यांनी १८०६ मध्ये ही परंपरा सुरू केली होती.

शालेय सुट्टीबद्दल महत्त्वाचे

संपादकीय टीमने दिलेल्या माहितीनुसार आणि महाराष्ट्र शासनाच्या २०२६ च्या सार्वजनिक सुट्ट्यांच्या यादीनुसार, १० सप्टेंबर रोजी पोळा सणासाठी महाराष्ट्र राज्यात कोणतीही अधिकृत राज्यव्यापी शालेय सुट्टी जाहीर केलेली नाही. तथापि, अनेक ग्रामीण भागांमध्ये स्थानिक स्तरावर हा दिवस विशेष महत्त्वाचा मानला जातो आणि तेथील शाळांना स्थानिक पातळीवर सुट्टी असू शकते, परंतु राज्यभरात ती अनिवार्य नाही.

(The above story first appeared on LatestLY on Sep 09, 2026 06:40 AM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).