हिंदू धर्मात भगवान हनुमानाचा जन्मदिवस 'हनुमान जन्मोत्सव' म्हणून मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. यावर्षी हा उत्सव गुरुवार, २ एप्रिल २०२६ रोजी साजरा होत आहे. चैत्र महिन्यातील पौर्णिमेला सूर्योदयाच्या वेळी हनुमानाचा जन्म झाला होता, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. हा दिवस जगभरातील रामभक्त आणि हनुमान भक्तांसाठी अत्यंत पवित्र मानला जातो.
जन्मोत्सवाची तिथी आणि वेळ
पंचांगानुसार, चैत्र पौर्णिमा तिथी १ एप्रिल २०२६ रोजी सकाळी ७:०६ वाजता सुरू होईल आणि २ एप्रिल २०२६ रोजी सकाळी ७:४१ वाजता समाप्त होईल. उदयातिथीनुसार, हनुमान जन्मोत्सवाचे मुख्य विधी आणि पूजन २ एप्रिल रोजी पार पडतील. या दिवशी भाविक पहाटे मंदिरात जाऊन मारुतीचे दर्शन घेतात आणि हनुमान चालीसेचे पठण करतात.
धार्मिक आणि आध्यात्मिक पार्श्वभूमी
हनुमानाला भगवान शिवाचा अकरावा रुद्र अवतार मानले जाते. अंजनी माता आणि वानरराज केसरी यांचे पुत्र असलेल्या हनुमानाला 'पवनपुत्र' म्हणूनही ओळखले जाते. हनुमानाचे चरित्र हे निस्वार्थ सेवा, अफाट शक्ती आणि प्रभू श्रीरामाप्रती असलेल्या अनन्य भक्तीचे प्रतीक आहे. जीवनातील संकटे दूर करण्यासाठी आणि आत्मबळ वाढवण्यासाठी हनुमानाची उपासना केली जाते.
प्रेरणादायी संस्कृत श्लोक आणि अर्थ
या विशेष दिनानिमित्त एकमेकांना शुभेच्छा देण्यासाठी काही निवडक संस्कृत श्लोक खालीलप्रमाणे आहेत.
श्लोक: अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं, दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम्।
अर्थ: ज्याचे बल अतुलनीय आहे, ज्याचे शरीर सोन्याच्या पर्वतासारखे तेजस्वी आहे आणि जो ज्ञानी लोकांमध्ये अग्रगण्य आहे, अशा हनुमानाला मी वंदन करतो.
श्लोक: आंजनेयमतिपाटलाननं, कांचनाद्रिकमनीयविग्रहम्।
अर्थ: अंजनीपुत्र, ज्याचे मुख गुलाबासारखे लाल आहे आणि ज्याचे शरीर सुवर्ण पर्वताप्रमाणे सुंदर आहे, त्या हनुमानाला माझे नमन.
संस्कृत संदेश



साधेपणाने साजरी करा जयंती
हनुमान जन्मोत्सवाच्या दिवशी उपवास करण्याची आणि सुंदरकांड वाचण्याची परंपरा आहे. अनेक ठिकाणी सामूहिक हनुमान चालीसा पठणाचे आयोजन केले जाते. मारुतीला शेंदूर आणि रुईची पाने अर्पण करून त्याची पूजा केली जाते. हा सण आपल्याला शिस्त, भक्ती आणि बुद्धीचा योग्य वापर करण्याचा संदेश देतो.