पुणे ते सोलापूर रेल्वे प्रवासाचा चेहरामोहरा बदलणार; 16 हजार कोटींच्या नव्या ट्रॅकमुळे प्रवाशांना नेमका काय फायदा होणार?

मध्य रेल्वेवरील अत्यंत वर्दळीच्या मानल्या जाणाऱ्या पुणे-सोलापूर-वाडी रेल्वे मार्गावर वाहतुकीचा ताण कमी करण्यासाठी आणि गाड्यांचा वेग वाढवण्यासाठी महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे. या ४१२ किलोमीटर लांबीच्या मार्गावर तिसऱ्या आणि चौथ्या मार्गिकेच्या उभारणीसाठी प्रत्यक्ष भूसंपादनाचे काम सुरू झाले आहे. अंदाजे १६ हजार कोटी रुपये खर्चाच्या या बहुउद्देशीय प्रकल्पामुळे या मार्गावरील प्रवासी गाड्यांचा कमाल वेग ताशी १६० किलोमीटरपर्यंत वाढणार असून प्रवाशांच्या वेळेत मोठी बचत होणार आहे.

पुणे आणि सोलापूर जिल्ह्यात भूसंपादन

प्रकल्पाच्या पहिल्या टप्प्यात जमिनीच्या अधिग्रहणाला गती देण्यात आली आहे. या कामासाठी पुणे जिल्ह्यात सुमारे ९२ एकर, तर सोलापूर जिल्ह्यात ५३० एकर खासगी व सरकारी जमिनीचे संपादन केले जात आहे.

पुण्याजवळील मांजरी रेल्वे स्थानकापासून या दोन्ही नव्या मार्गिकांच्या प्रत्यक्ष कामाची सुरुवात होणार आहे. ही नवी मार्गिका विद्यमान अप-लाईनच्या (पुण्याच्या दिशेने येणाऱ्या मार्गाच्या) समांतर बाजूने विकसित केली जाणार आहे.

सोलापूर स्थानकाला बायपास, प्रवासात वेळेची बचत

मांजरीपासून सुरू होणारा हा विस्तार दौंड आणि कुर्डुवाडीमार्गे सोलापूरपर्यंत थेट समांतर असेल. मात्र, सोलापूर शहरात पोहोचल्यानंतर हा मार्ग मुख्य स्थानकात न जाता शहराबाहेरून बायपास मार्गाने पुढे नेला जाणार आहे. यामुळे मालवाहू तसेच लांब पल्ल्याच्या जलद गाड्यांना शहराच्या अंतर्गत ट्रॅफिकमध्ये न अडकता थेट पुढे जाणे शक्य होईल.

सध्या पुणे-सोलापूर दरम्यान दोनच मार्गिका असल्याने अनेकदा क्रॉसिंग आणि ओव्हरटेकिंगसाठी एक्स्प्रेस गाड्यांना लहान स्थानकांवरील लूप लाईनवर थांबवून ठेवावे लागते. नव्या मार्गिकांमुळे ही अडचण कायमस्वरूपी दूर होईल आणि रेल्वेचे वेळापत्रक अधिक अचूक राखण्यास मदत होईल.

खर्चाचे गणित आणि पायाभूत विकास

या प्रकल्पामध्ये प्रत्येक किलोमीटरच्या उभारणीसाठी सुमारे ३९.४० कोटी रुपयांचा खर्च अपेक्षित धरण्यात आला आहे. भूसंपादनाचा मोठा खर्च वगळल्यास प्रत्यक्ष ट्रॅक निर्मितीसाठी प्रति किलोमीटर सुमारे १२.८७ कोटी रुपये खर्च होतील.

हा मार्ग कर्नाटकच्या वाडी जंक्शनपर्यंत थेट जोडला जाणार असल्याने पश्चिम महाराष्ट्र, मराठवाडा, उत्तर कर्नाटक आणि तेलंगणा दरम्यानची मालवाहतूक तसेच प्रवासी संपर्क व्यवस्था अधिक सक्षम आणि गतिमान होणार आहे.