Lohagad Fort (Photo Credits: Wikimedia Commons)

पावसाळ्यात लोणावळ्यात होणारी पर्यटकांची प्रचंड गर्दी आणि सार्वजनिक सुरक्षिततेची चिंता लक्षात घेऊन पुणे जिल्हा प्रशासनाने मोठा निर्णय घेतला आहे. लोणावळा ग्रामीण आणि मावळ परिसरातील मुख्य पर्यटन स्थळांवर ३१ ऑगस्ट २०२६ पर्यंत भारतीय नागरिक सुरक्षा संहितेच्या (BNSS) कलम १६३ अंतर्गत प्रतिबंधात्मक आदेश (Prohibitory Orders) लागू करण्यात आले आहेत. मुसळधार पावसामुळे डोंगराळ भागात होणारे भूस्खलन (Landslides) आणि धरणांमधील पाण्याचा वाढता वेग यामुळे होणारे अपघात रोखण्यासाठी प्रशासनाने हे पाऊल उचलले आहे.

'या' प्रमुख पर्यटन स्थळांवर निर्बंध

पुणे जिल्हाधिकारी जितेंद्र डुडी यांनी जारी केलेल्या आदेशानुसार, मावळ तालुक्यातील अतिसंवेदनशील आणि धोकादायक ठिकाणी पर्यटकांच्या प्रवेशावर मर्यादा घालण्यात आल्या आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने खालील ठिकाणांचा समावेश आहे:

व्ह्यू पॉइंट्स: टायगर पॉईंट, लायन्स पॉईंट आणि शिवलिंग पॉईंट.

गड-किल्ले: लोहगड, विसापूर, टिकोना आणि तुंग किल्ला.

जलाशय: पवना धरण, भुशी धरण आणि परिसरातील नैसर्गिक धबधबे व प्रवाह.

हुल्लडबाजी आणि स्टंट्सवर कडक बंदी

नव्या नियमांनुसार, धबधब्यांच्या खाली बसणे, तीव्र प्रवाहाच्या पाण्यात उतरणे किंवा पोहणे यावर पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली आहे. तसेच कड्यांच्या टोकावर किंवा निसरड्या उतारांवर जाऊन सेल्फी काढणे आणि रील बनवण्यासारख्या धोकादायक कृत्यांवर कायदेशीर कारवाई केली जाईल. याशिवाय, धरण आणि नदीकाठच्या परिसरात दारू पिणे, मोठ्या आवाजात संगीत यंत्रणा (Sound Systems) चालवणे आणि चार किंवा सहा चाकी वाहनांना प्रतिबंधित क्षेत्रात नेण्यास सक्त मनाई आहे.

आदेशाचे उल्लंघन केल्यास कायदेशीर कारवाई

घाटांमध्ये हवामान खात्याकडून (IMD) सातत्याने मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाचा इशारा दिला जात आहे. पर्यटकांच्या निष्काळजीपणामुळे होणारे अपघात टाळण्यासाठी आणि आपत्कालीन बचाव पथकांवरील ताण कमी करण्यासाठी हे नियम आवश्यक असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे. पुणे ग्रामीणचे पोलीस अधीक्षक आणि मावळच्या तहसीलदारांना या नियमांची कडक अंमलबजावणी करण्याचे आदेश देण्यात आले असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांवर कडक कायदेशीर कारवाई केली जाणार आहे.

पर्यटकांसाठी मार्गदर्शक सूचना

प्रशासनाने नागरिकांना आवाहन केले आहे की, सध्या सह्याद्रीच्या घाट क्षेत्रात अतिमुसळधार पाऊस सुरू असल्याने विनाकारण प्रवास टाळावा. लोणावळा किंवा आसपासच्या भागात जाण्याचा बेत असल्यास स्थानिक प्रशासनाकडून प्रतिबंधित क्षेत्रांची माहिती आधीच घ्यावी. तसेच नदीकाठच्या भागात किंवा ट्रेकिंगच्या मार्गांवर जाणे टाळून स्थानिक आपत्कालीन व्यवस्थापन पथकांनी लावलेल्या सूचना फलकांचे काटेकोर पालन करावे.