EPFO Transfer | (Photo credit: archived, edited, representative image)

कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेच्या (EPFO) 'कर्मचारी पेन्शन योजना १९९५' (EPS-95) अंतर्गत पेन्शन घेणाऱ्या लाखो लाभार्थ्यांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी आहे. पेन्शन सेवा विस्कळीत न होता नियमित सुरू राहण्यासाठी दरवर्षी जीवन प्रमाणपत्र (Life Certificate) सादर करणे बंधनकारक असते. पूर्वी यासाठी बँकेत किंवा ईपीएफओच्या केंद्रावर तासनतास रांगेत उभे राहावे लागत असे. मात्र, आता ईपीएफओने पेन्शनधारकांना मोठा दिलासा दिला असून, कोणत्याही बँकेत किंवा केंद्रावर न जाता पूर्णपणे घरबसल्या डिजिटल पद्धतीने हे प्रमाणपत्र सादर करण्याची सुविधा उपलब्ध करून दिली आहे.

घरी बसून जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्यासाठी पेन्शनधारक युनिक आयडेंटिफिकेशन अथॉरिटी ऑफ इंडियाच्या (UIDAI) 'फेस ऑथेंटिकेशन' (Face Authentication) तंत्रज्ञानाचा वापर करू शकतात. यासाठी पेन्शनधारकांकडे एक अँड्रॉइड स्मार्टफोन आणि इंटरनेट कनेक्शन असणे आवश्यक आहे. या सुविधेमुळे ज्येष्ठ नागरिकांना आणि आजारी पेन्शनधारकांना घराबाहेर पडण्याची गरज उरलेली नाही. स्मार्टफोनच्या फ्रंट कॅमेऱ्याद्वारे चेहऱ्याची पडताळणी करून ही प्रक्रिया अवघ्या काही मिनिटांत पूर्ण होते.

ऑनलाईन प्रमाणपत्र सादर करण्याची सोपी पद्धत

डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र (DLC) घरबसल्या सादर करण्यासाठी पेन्शनधारकांना गुगल प्ले स्टोअरवरून 'Jeevan Pramaan' ॲप आणि 'AadhaarFaceRd' हे दोन ॲप्स डाउनलोड करावे लागतील. यानंतर ॲपमध्ये पेन्शनधारकाला आपला आधार क्रमांक, मोबाईल क्रमांक आणि ईमेल आयडी टाकून ओटीपीद्वारे प्रमाणीकरण करावे लागेल. ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर पीपीओ (PPO) क्रमांक, पेन्शनचा प्रकार आणि बँक खात्याची सविस्तर माहिती भरावी लागते. शेवटी, मोबाईल कॅमेऱ्यासमोर चेहरा धरून लाईव्ह फोटो स्कॅन करावा लागतो.

पोस्टमनची घरपोच सेवा देखील उपलब्ध

ज्या पेन्शनधारकांना स्वतः मोबाईलवरून ही प्रक्रिया करणे जमत नाही, त्यांच्यासाठी इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेच्या (IPPB) माध्यमातून घरपोच डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र सेवा (Doorstep DLC Service) देखील उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. यासाठी पेन्शनधारक ऑनलाईन विनंती नोंदवू शकतात, ज्यानंतर जवळच्या पोस्ट ऑफिसमधील पोस्टमन किंवा ग्रामीण डाक सेवक बायोमेट्रिक उपकरणासह पेन्शनधारकाच्या घरी येऊन ही प्रक्रिया पूर्ण करतात. या सुविधेसाठी नाममात्र शुल्क आकारले जाते.

प्रमाणपत्राची वैधता आणि महत्त्वाचा नियम

ईपीएफओच्या सुधारित नियमांनुसार, आता पेन्शनधारकांना केवळ नोव्हेंबर महिन्यातच जीवन प्रमाणपत्र सादर करण्याची सक्ती नाही. पेन्शनधारक वर्षात कधीही आपले जीवन प्रमाणपत्र सादर करू शकतात. हे प्रमाणपत्र सादर केल्याच्या तारखेपासून पुढील एक वर्षासाठी वैध मानले जाते. त्यामुळे पेन्शनधारकांनी त्यांच्या मागील मंजुरीची तारीख तपासून त्यापूर्वी ही डिजिटल प्रक्रिया पूर्ण करावी, जेणेकरून त्यांची मासिक पेन्शन कोणत्याही अडचणीशिवाय जमा होत राहील.