सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सध्या एका कथित 'गोल्ड मेडलिस्ट'चा खाजगी व्हिडिओ व्हायरल झाल्याच्या चर्चांना उधाण आले आहे. झियान कॅब्रेरा (Zyan Cabrera) नावाच्या व्यक्तीशी संबंधित हा व्हिडिओ असल्याचा दावा केला जात आहे. मात्र, या व्हिडिओच्या नावाखाली इंटरनेटवर अनेक संशयास्पद लिंक्स फिरत असून, त्या युजर्सच्या डिजिटल सुरक्षेसाठी अत्यंत धोकादायक असल्याचे समोर आले आहे.

सायबर गुन्हेगारांकडून फिशिंगचा वापर मिळालेल्या माहितीनुसार, एक्स (ट्विटर), टेलिग्राम आणि व्हॉट्सॲप सारख्या प्लॅटफॉर्मवर "Zyan Cabrera Viral Video" अशा नावाच्या लिंक्स मोठ्या प्रमाणावर शेअर केल्या जात आहेत. सायबर तज्ज्ञांच्या मते, या 'फिशिंग' (Phishing) लिंक्स आहेत. जेव्हा एखादा युजर या लिंकवर क्लिक करतो, तेव्हा त्याला एका अनोळखी वेबसाइटवर नेले जाते. तिथे व्हिडिओ पाहण्यासाठी काही सॉफ्टवेअर डाउनलोड करण्यास किंवा वैयक्तिक माहिती भरण्यास सांगितले जाते.

डेटा चोरी आणि मालवेअरचा धोका या लिंक्सवर क्लिक केल्यामुळे युजर्सच्या फोनमध्ये किंवा संगणकामध्ये 'मालवेअर' (Malware) शिरू शकतो. यामुळे युजरचा खाजगी डेटा, बँक तपशील आणि सोशल मीडिया पासवर्ड चोरीला जाण्याचा धोका असतो. अनेक वेळा अशा लिंक्सद्वारे युजर्सच्या उपकरणाचा ताबा घेऊन त्यांचा वापर खंडणी मागण्यासाठी किंवा इतर बेकायदेशीर कामांसाठी केला जातो. अशा प्रकारच्या फसवणुकीला 'क्लिकबॅट' (Clickbait) स्कॅम म्हटले जाते.

सत्यता आणि सोशल मीडियाचा ट्रेंड झियान कॅब्रेरा नावाच्या कोणत्याही खऱ्या गोल्ड मेडलिस्टचा असा कोणताही अधिकृत व्हिडिओ अस्तित्वात असल्याचा ठोस पुरावा अद्याप मिळालेला नाही. अनेकदा अशा अफवा केवळ लोकांची उत्सुकता वाढवण्यासाठी आणि ट्रॅफिक मिळवण्यासाठी पसरवल्या जातात. सोशल मीडिया अल्गोरिदमचा फायदा घेऊन अशा पोस्ट वेगाने व्हायरल केल्या जातात, ज्यामुळे सामान्य युजर्स बळी पडतात.

स्वतःचा बचाव कसा करावा? सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांनी नागरिकांना आवाहन केले आहे की, कोणत्याही अनोळखी स्त्रोताकडून आलेल्या संशयास्पद लिंकवर क्लिक करू नका. विशेषतः खळबळजनक दावे करणाऱ्या किंवा खाजगी व्हिडिओचे आमिष दाखवणाऱ्या लिंक्सपासून सावध राहावे. आपल्या सोशल मीडिया अकाउंटला 'टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन' (2FA) सुरू ठेवावे आणि मोबाइलमध्ये नेहमी अपडेटेड अँटी-व्हायरस सॉफ्टवेअरचा वापर करावा. कोणतीही संशयास्पद लिंक आढळल्यास ती त्वरित रिपोर्ट करावी.