Eid Milad-un-Nabi 2026 Date in India: भारतात यंदा ईद-ए-मिलाद-उन-नबी कधी? कशी साजरी केली जाते घ्या जाणून

भारतासह जगभरातील मुस्लिम समुदायात पैगंबर हजरत मोहम्मद यांच्या जन्मदिनानिमित्त साजरा केला जाणारा ईद-ए-मिलाद-उन-नबी (Eid Milad-un-Nabi) हा सण यंदा ऑगस्ट महिन्याच्या अखेरीस साजरा होणार आहे. इस्लामिक कॅलेंडरनुसार हा सण रबी-उल-अव्वल महिन्याच्या १२ व्या दिवशी साजरा केला जातो, आणि भारतात यंदा तो २६ ऑगस्ट २०२६ रोजी साजरा होण्याची शक्यता आहे.

नेमकी तारीख चंद्रदर्शनावर अवलंबून

इस्लामिक कॅलेंडर हे चांद्रमासावर आधारित असल्याने, प्रत्येक वर्षी ग्रेगोरियन कॅलेंडरनुसार त्याची तारीख सुमारे १०-११ दिवस आधी सरकते. त्यामुळे ईद-ए-मिलादची अचूक तारीख चंद्रदर्शनावर अवलंबून असते आणि ती देशानुसार बदलू शकते.

सौदी अरेबिया आणि आखाती देशांमध्ये हा सण २५ ऑगस्ट रोजी साजरा होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे, तर भारत, पाकिस्तान आणि बांगलादेशमध्ये तो एक दिवस उशिरा, म्हणजेच २६ ऑगस्ट रोजी साजरा होण्याची शक्यता आहे. मात्र अंतिम तारीख रबी-उल-अव्वल चंद्राच्या अधिकृत दर्शनानंतरच निश्चित होणार आहे.

 ईद-ए-मिलाद-उन-नबी का साजरा केला जातो?

ईद-ए-मिलाद-उन-नबी हा शब्दशः 'पैगंबरांच्या जन्माचा उत्सव' असा अर्थ दर्शवतो. इस्लाम धर्मातील अंतिम पैगंबर मानले जाणारे हजरत मोहम्मद यांचा जन्म इसवी सन ५७० मध्ये सौदी अरेबियातील मक्का येथे झाला, असे इतिहासकार आणि धर्मग्रंथ सांगतात. अनेक इस्लामिक विद्वानांच्या मते, त्यांचा जन्म रबी-उल-अव्वल महिन्याच्या १२ व्या दिवशी झाला होता.

विशेष म्हणजे, याच रबी-उल-अव्वल महिन्याच्या १२ व्या दिवशीच पैगंबर मोहम्मद यांचे निधनही झाले होते. त्यामुळे हा दिवस अनेक समुदायांसाठी आनंद आणि स्मरणशीलता या दोन्ही भावनांनी युक्त असतो.

इतर ईद सणांपेक्षा वेगळा दर्जा

इस्लाम धर्मात ईद-उल-फित्र आणि ईद-उल-अजहा हे दोन प्रमुख सण अधिकृतरीत्या स्थापित मानले जातात, ज्यांच्यासाठी विशिष्ट नमाज आणि धार्मिक विधी निश्चित आहेत. मात्र ईद-ए-मिलाद-उन-नबी हा एक वेगळा सांस्कृतिक आणि धार्मिक उत्सव मानला जातो, ज्यासाठी अशा प्रकारचे कोणतेही ठराविक बंधनकारक विधी नाहीत. त्यामुळे हा दिवस प्रामुख्याने पैगंबरांच्या जीवनाचे आणि शिकवणुकीचे स्मरण करण्याचा दिवस म्हणून पाळला जातो.

भारतात कसा साजरा केला जातो?

भारतात हा दिवस पारंपरिकरीत्या मोठ्या श्रद्धेने आणि उत्साहाने साजरा केला जातो. या दिवशी विविध शहरांमध्ये मिलाद मिरवणुका काढल्या जातात, मशिदींमध्ये विशेष नमाज पठण केले जाते आणि 'मिलाद मेहफिली' व 'सीरत परिषदां'चे आयोजन केले जाते, ज्यामध्ये धर्मगुरू पैगंबरांच्या जीवनावर आणि शिकवणुकीवर प्रकाश टाकतात.

अनेक ठिकाणी घरे आणि मशिदी रोषणाईने सजवली जातात, तसेच गरजूंना अन्नदान आणि धर्मादाय कार्य केले जाते. काही समुदायांमध्ये कुराण पठण आणि पैगंबरांच्या स्तुतीपर काव्यांचे (नात) सादरीकरणही केले जाते.

साजरा करण्याच्या पद्धतीत विविधता

जगभरातील सर्वच मुस्लिम समुदाय हा सण एकाच पद्धतीने साजरा करत नाहीत. काही समुदाय मोठ्या सार्वजनिक मिरवणुका आणि सामूहिक कार्यक्रमांद्वारे हा दिवस साजरा करतात, तर काही समुदाय शांतपणे वैयक्तिक चिंतन, कुराण पठण आणि प्रार्थनेद्वारे हा दिवस पाळणे पसंत करतात. काही मुस्लिम गट या दिवसाला औपचारिक सण म्हणून मान्यताही देत नाहीत.

सुट्टीचा दर्जा

भारतात ईद-ए-मिलाद-उन-नबी हा सर्वसाधारणपणे राजपत्रित सुट्टी (गॅझेटेड हॉलिडे) म्हणून पाळला जातो, मात्र प्रत्यक्ष सुटीची तारीख आणि स्थानिक व्यवस्था राज्यानुसार आणि चंद्रदर्शनानुसार बदलू शकते. विद्यार्थी, कुटुंबे आणि संस्थांनी अंतिम तारखेची खातरजमा संबंधित राज्य सरकार किंवा स्थानिक प्रशासनाच्या अधिकृत सुट्टी सूचनेवरून करावी, असा सल्ला दिला जातो.