Sambhaji Maharaj Balidan Din 2026: जाणून घ्या तारखा, महत्त्व आणि 'बलिदान मासा'चा इतिहास

मुंबई : स्वराज्याचे रक्षण करताना औरंगजेबाच्या कैदेत अमानवीय यातना सोसूनही स्वधर्म आणि स्वाभिमान न सोडणाऱ्या छत्रपती संभाजी महाराजांच्या बलिदानाचा काळ यंदा पुन्हा एकदा भावूक वातावरणात पाळला जात आहे. २०२६ मध्ये छत्रपती संभाजी महाराजांचा मुख्य बलिदान दिन (तिथीनुसार) १८ मार्च रोजी येत असून, सध्या संपूर्ण महाराष्ट्रात 'बलिदान मास' पाळला जात आहे. या ४० दिवसांच्या काळात शिवशंभू भक्त विविध नियमांचे पालन करून महाराजांच्या जाज्वल्य इतिहासाचे स्मरण करतात.

बलिदान मास आणि महत्त्वाच्या तारखा

छत्रपती संभाजी महाराजांना संगमेश्वर येथे अटक झाल्यानंतर औरंगजेबाने त्यांना सलग ४० दिवस शारीरिक आणि मानसिक यातना दिल्या होत्या. या ४० दिवसांच्या स्मृती जागवण्यासाठी 'बलिदान मास' पाळला जातो.

इंग्रजी तारखेनुसार: अनेक ठिकाणी ११ मार्च हा दिवसही बलिदानाचे स्मरण म्हणून पाळला जातो.

मुख्य बलिदान दिन (तिथीनुसार): १८ मार्च २०२६ (फाल्गुन अमावास्या).

शिवभक्तांची कडक नियमावली

या ४० दिवसांच्या काळात अनेक तरुण आणि शिवभक्त स्वतःहून काही बंधने पाळतात. यामध्ये प्रामुख्याने चप्पल न घालणे (अनवाणी राहणे), जमिनीवर झोपणे, गोड पदार्थांचा त्याग करणे आणि साधे राहणीमान स्वीकारणे यांचा समावेश असतो. हा काळ सुतकाप्रमाणे पाळला जातो, ज्याचा मुख्य उद्देश नवीन पिढीला महाराजांच्या त्यागाची जाणीव करून देणे हा आहे.

तुळापूर आणि वढू बुद्रुक येथे मोठी गर्दी

पुणे जिल्ह्यातील तुळापूर (जिथे महाराजांची हत्या झाली) आणि वढू बुद्रुक (जिथे त्यांच्या पार्थिवावर अंत्यसंस्कार झाले) या ऐतिहासिक स्थळांवर सध्या शिवभक्तांची मोठी मांदियाळी पाहायला मिळत आहे. १८ मार्च रोजी होणाऱ्या मुख्य बलिदान दिनानिमित्त या ठिकाणी मोठ्या आदरांजली सभेचे आणि मूक पदयात्रांचे आयोजन करण्यात आले आहे. ठिकठिकाणी पोवाडे, व्याख्याने आणि 'बुधभूषण' ग्रंथाच्या वाचनाद्वारे महाराजांच्या विद्वत्तेची माहिती दिली जात आहे.