भारतीय कसोटी क्रिकेटचा प्रदीर्घ इतिहास पाहता, आतापर्यंत एकूण ३८ खेळाडूंनी भारतीय संघाचे नेतृत्व केले आहे. मात्र, या ३८ कर्णधारांपैकी केवळ चारच असे कर्णधार आहेत, ज्यांना आपल्या कर्णधारपदाच्या कार्यकाळात एकाही कसोटी सामन्यात पराभवाचा सामना करावा लागलेला नाही. या विशेष यादीत अजिंक्य राहणे, कृष्णमाचारी श्रीकांत, रवी शास्त्री आणि हेमू अधिकारी यांचा समावेश होतो.
या चारही दिग्गज कर्णधारांमध्ये अजिंक्य राहणेचे स्थान अत्यंत वेगळे आणि ऐतिहासिक मानले जाते. कारण कर्णधार म्हणून एकही सामना न गमावता परदेशी भूमीवर ऐतिहासिक कसोटी मालिका जिंकणारा राहणे हा भारताचा एकमेव कर्णधार ठरला आहे.
अजेय भारतीय कसोटी कर्णधारांची यादी
भारतासाठी कसोटी कर्णधार म्हणून एकही पराभव न स्वीकारलेल्या चार खेळाडूंची आकडेवारी खालीलप्रमाणे आहे.
अजिंक्य राहणे (२०१७-२०२१): ६ कसोटी सामने, ४ विजय, ० पराभव, २ अनिर्णित (ड्रॉ).
कृष्णमाचारी श्रीकांत (१९८९): ४ कसोटी सामने, ० विजय, ० पराभव, ४ अनिर्णित (ड्रॉ).
रवी शास्त्री (१९८८): १ कसोटी सामना, १ विजय, ० पराभव, ० अनिर्णित (ड्रॉ).
हेमू अधिकारी (१९५९): १ कसोटी सामना, ० विजय, ० पराभव, १ अनिर्णित (ड्रॉ).
अजिंक्य राहणेचे वेगळेपण आणि ऐतिहासिक ऑस्ट्रेलिया दौरा
अजिंक्य राहणेने २०१७ ते २०२१ दरम्यान एकूण ६ कसोटी सामन्यांमध्ये भारताचे नेतृत्व केले. या कालावधीत भारताने ४ सामन्यांत विजय मिळवला, तर २ सामने अनिर्णित राहिले. राहणेच्या नेतृत्वाखालील सर्वात मोठा आणि ऐतिहासिक क्षण २०२०-२१ च्या ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात आला.
अॅडलेड येथील पहिल्या कसोटी सामन्यात भारतीय संघ अवघ्या ३६ धावांत ऑलआऊट झाल्यानंतर संघ कठीण परिस्थितीत होता. अशा वेळी राहणेने कर्णधारपदाची धुरा सांभाळली. त्याच्या संयमी आणि खंबीर नेतृत्वाखाली भारतीय संघाने पुनरागमन करत ऑस्ट्रेलियाला पराभूत केले आणि ऐतिहासिक बॉर्डर-गावस्कर ट्रॉफीवर नाव कोरले.
राहणेव्यतिरिक्त भारताचे माजी फलंदाज कृष्णमाचारी श्रीकांत यांनी १९८९ मध्ये पाकिस्तान दौऱ्यात ४ कसोटी सामन्यांत नेतृत्व केले होते. ते चारही सामने अनिर्णित राहिले होते.
तसेच, माजी अष्टपैलू खेळाडू रवी शास्त्री यांनी १९८८ मध्ये वेस्ट इंडिजविरुद्ध एका कसोटी सामन्यात नेतृत्व करताना भारताला विजय मिळवून दिला होता. तर १९५९ मध्ये हेमू अधिकारी यांनी वेस्ट इंडिजविरुद्ध एका सामन्यात नेतृत्व केले होते, जो सामना अनिर्णित राहिला होता.
परंतु, ६ सामन्यांमधील ४ विजय आणि परदेशातील अभूतपूर्व यशामुळे अजिंक्य राहणेचा कर्णधारपदाचा विक्रम भारतीय क्रिकेटच्या इतिहासात अद्वितीय मानला जातो.