EPFO News: नोकरी सोडल्यास कर्मचारी भविष्यनिर्वाह निधीतील किती पैसे मिळतात? वाचा सविस्तर माहिती

नोकरी सोडल्यानंतर किंवा नवीन नोकरी मिळेपर्यंतच्या काळात आर्थिक गरजा पूर्ण करण्यासाठी अनेक कर्मचारी आपल्या भविष्य निर्वाह निधी (EPF) खात्यातील रकमेवर अवलंबून असतात. कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटनेने (EPFO) नोकरी सोडल्यानंतर पीएफ खात्यातून पैसे काढण्याच्या प्रक्रियेत आणि नियमांमध्ये सुलभता आणली आहे. बेरोजगार असताना सदस्य त्यांच्या एकूण पीएफ जमा रकमेतील ठरावीक हिस्सा तातडीने काढू शकतात, तर उर्वरित रकमेसाठी काही निश्चित निकष लागू करण्यात आले आहेत.

ईपीएफओच्या नियमांनुसार, नोकरी सोडल्यानंतर जर एखादी व्यक्ती सलग एक महिना बेरोजगार राहिली, तर ती व्यक्ती आपल्या ईपीएफ खात्यातील एकूण जमा रकमेच्या ७५ टक्क्यांपर्यंत रक्कम काढण्यास पात्र ठरते. यामध्ये कर्मचाऱ्याचा हिस्सा आणि कंपनीचे योगदान या दोन्हींचा समावेश असतो.

उर्वरित २५ टक्के रक्कम काढण्यासाठी बेरोजगारीचा कालावधी पूर्ण होणे आवश्यक असते. जर संबंधित व्यक्ती सलग दोन महिने बेरोजगार राहिली, तर ती उर्वरित २५ टक्के रकमेचा दावा करून संपूर्ण पीएफ खात्याची पूर्तता (Full Settlement) करू शकते.

निवृत्ती वेतन (EPS) आणि इतर तरतुदी

पीएफ खात्याव्यतिरिक्त कर्मचाऱ्यांच्या योगदानाचा एक भाग कर्मचारी निवृत्ती वेतन योजनेत (EPS) जमा होतो. जर एखाद्या कर्मचाऱ्याची एकूण सेवा ६ महिन्यांपेक्षा जास्त आणि १० वर्षांपेक्षा कमी असेल, तर तो फॉर्म १०सी (Form 10C) भरून निवृत्ती वेतनाची रक्कम काढू शकतो किंवा स्कीम सर्टिफिकेट घेऊ शकतो. मात्र, सलग १० वर्षे सेवा पूर्ण केलेल्या सदस्यांना ही रक्कम थेट काढता येत नाही, त्यांना वयाची ५८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर मासिक निवृत्ती वेतन लागू होते.

पीएफ काढण्यावर लागणारा कर (Tax/TDS Rules)

नोकरी सोडल्यानंतर पीएफ खात्यातून पैसे काढताना करविषयक नियम समजून घेणे आवश्यक आहे. जर सदस्याने ५ किंवा त्यापेक्षा जास्त वर्षांच्या अखंड सेवेनंतर पैसे काढले, तर मिळणारी संपूर्ण रक्कम करमुक्त असते.

परंतु, जर ५ वर्षांपेक्षा कमी कालावधीच्या सेवेनंतर ५० हजार रुपयांपेक्षा जास्त रक्कम काढली जात असेल, तर त्यावर १० टक्के टीडीएस (TDS) कापला जातो. यासाठी सदस्याचे पॅन कार्ड ईपीएफओ खात्याशी जोडलेले असणे अनिवार्य आहे. पॅन कार्ड लिंक नसल्यास टीडीएसचा दर जास्त असू शकतो.

ऑनलाईन अर्ज करण्याची प्रक्रिया

पैसे काढण्यासाठी आता कार्यालयांमध्ये प्रत्यक्ष जाण्याची गरज उरलेली नाही. पात्र सदस्य युनिफाइड पोर्टल किंवा उमंग (UMANG) ॲपच्या माध्यमातून घरबसल्या ऑनलाईन क्लेम दाखल करू शकतात. यासाठी सदस्याचा युनिव्हर्सल अकाउंट नंबर (UAN) सक्रिय असणे, मोबाईल क्रमांक जोडलेला असणे आणि बँक खाते व केवायसी (KYC) पडताळणी पूर्ण असणे आवश्यक आहे.

पैसे काढण्याऐवजी ट्रान्सफर करणे फायदेशीर

ईपीएफओ सदस्यांना नेहमी असा सल्ला दिला जातो की, नोकरी बदलल्यास मागील पीएफ खात्यातील रक्कम काढण्याऐवजी ती नवीन कंपनीच्या पीएफ खात्यात ट्रान्सफर करावी. यामुळे दीर्घकालीन बचतीवर मिळणारे चक्रवाढ व्याज सुरू राहते आणि निवृत्तीच्या वेळी सुरक्षित आर्थिक निधी तयार होण्यास मदत होते.