इंटरनेट आणि सोशल मीडियाच्या युगात सायबर गुन्हेगार नागरिकांना फसवण्यासाठी सातत्याने नवनवीन क्लृप्त्या शोधत असतात. सध्या मेसेजिंग प्लॅटफॉर्म्स आणि सोशल मीडिया साईट्सवर 'इंडियन भाभी एमएमएस' (Indian Bhabhi MMS) लीक झाल्याच्या नावाखाली मोठ्या प्रमाणावर बनावट लिंक्स पसरवल्या जात आहेत. या संशयास्पद लिंक्सवर क्लिक करणाऱ्या युजर्सना मोठ्या आर्थिक नुकसानीला सामोरे जावे लागत आहे. अशा कोणत्याही आक्षेपार्ह किंवा संशयास्पद लिंकवर क्लिक न करण्याचे आवाहन सायबर सुरक्षा तज्ज्ञांनी केले आहे.
सायबर गुन्हेगार मानवी मानसिकतेचा आणि उत्सुकतेचा गैरवापर करून हा सापळा रचतात. व्हॉट्सॲप, टेलिग्राम किंवा विविध सोशल मीडिया ग्रुप्सवर "MMS लीक" किंवा "व्हायरल व्हिडिओ" असे आकर्षक आणि आक्षेपार्ह मेसेज तयार केले जातात. या मेसेजसोबत एक लिंक दिलेली असते. जेव्हा एखादा युजर्स या व्हिडिओच्या उत्सुकतेपोटी त्या लिंकवर क्लिक करतो, तेव्हा तो सायबर भामट्यांच्या जाळ्यात अडकतो.
मोबाईलमध्ये 'मालवेअर'चा प्रवेश
तपास यंत्रणांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या लिंक्सवर क्लिक करताच युजर्सना व्हिडिओ दाखवण्याऐवजी एखादे अज्ञात ॲप (APK फाईल) डाऊनलोड करण्याचा सल्ला दिला जातो किंवा पार्श्वभूमीत (Background) आपोआप एक धोकादायक मालवेअर (व्हायरस) युजर्सच्या फोनमध्ये इन्स्टॉल होतो. हा मालवेअर अत्यंत छुपा आणि घातक असतो. तो मोबाईलमधील सर्व महत्त्वाचा डेटा, जसे की गॅलरी, मेसेज आणि कॉन्टॅक्ट लिस्टचा ताबा मिळवतो.
बँक खाती काही मिनिटांत रिकामी
हा मालवेअर फोनमध्ये सक्रिय झाल्यानंतर युजर्सच्या बँकिंग व्यवहारांवर पाळत ठेवतो. जेव्हा युजर्स नेट बँकिंग किंवा यूपीआय (UPI) द्वारे पैशांचे व्यवहार करतात, तेव्हा हा व्हायरस त्यांचे पासवर्ड आणि की-लॉग्स चोरतो. इतकेच नव्हे तर, बँक खात्यातून पैसे काढताना येणारा वन टाईम पासवर्ड (OTP) देखील हा मालवेअर युजर्सना न समजता परस्पर सायबर गुन्हेगारांना फॉरवर्ड करतो. परिणामी, युजर्सला कोणतीही भनक लागण्यापूर्वीच त्याचे बँक खाते पूर्णपणे रिकामे केले जाते.
सुरक्षिततेसाठी काय काळजी घ्यावी?
अशा सायबर फ्रॉडपासून स्वतःचा बचाव करण्यासाठी काही महत्त्वाच्या गोष्टींचे पालन करणे आवश्यक आहे. सोशल मीडिया किंवा व्हॉट्सॲपवर आलेल्या कोणत्याही अज्ञात किंवा संशयास्पद लिंक्सवर कधीही क्लिक करू नका. गुगल प्ले स्टोअर किंवा ॲपल ॲप स्टोअर व्यतिरिक्त इतर कोणत्याही अनोळखी वेबसाईटवरून (थर्ड पार्टी सोर्स) ॲप्स डाऊनलोड करणे टाळा. आपल्या बँक खात्याची गोपनीय माहिती, पासवर्ड किंवा ओटीपी कोणाशीही शेअर करू नका. जर चुकून अशा लिंकवर क्लिक झालेच, तर तात्काळ फोनमधील इंटरनेट बंद करून फोन फॉरमॅट करावा आणि आपल्या बँक खात्यांचे पासवर्ड बदलून घ्यावेत.
सायबर सुरक्षेच्या संदर्भातील अशा अनेक फसवणुकीच्या प्रकारांची माहिती आणि कायदेशीर मार्ग समजून घेण्यासाठी नॅशनल सायबर क्राईम पोर्टल वर जाऊन सविस्तर माहिती घेता येईल. या अधिकृत सरकारी संकेतस्थळावर सायबर गुन्ह्यांचे स्वरूप आणि फसवणूक झाल्यास तक्रार कशी नोंदवावी याची सविस्तर मार्गदर्शिका उपलब्ध आहे.