सोशल मीडियावर सध्या एका कथित 'वॉर लॉकडाऊन' (War Lockdown) संदर्भातील नोटीसची पीडीएफ फाईल मोठ्या प्रमाणावर व्हायरल होत आहे. या नोटीसमुळे नागरिकांमध्ये भीती आणि संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. मात्र, तपासाअंती ही नोटीस पूर्णपणे बनावट असल्याचे समोर आले असून, १ एप्रिल म्हणजेच 'एप्रिल फूल'च्या निमित्ताने कोणीतरी खोडसाळपणे हा प्रकार केल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
नेमका प्रकार काय?
व्हॉट्सॲप आणि इतर सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर एक अधिकृत वाटणारी पीडीएफ नोटीस फिरत आहे. यामध्ये देशात युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर लॉकडाऊन जाहीर करण्यात आल्याचा दावा करण्यात आला आहे. ही नोटीस सरकारी आदेशासारखी दिसत असल्यामुळे अनेकांनी ती खरी मानून पुढे फॉरवर्ड करण्यास सुरुवात केली. मात्र, अधिकृत सरकारी सूत्रांनी अशा प्रकारचा कोणताही निर्णय घेण्यात आला नसल्याचे स्पष्ट केले आहे.
पीआयबी कडून फॅक्ट चेक
भारत सरकारच्या पत्र माहिती कार्यालयाने (PIB) या व्हायरल दाव्याची दखल घेत स्पष्टीकरण दिले आहे. पीआयबी फॅक्ट चेकनुसार, व्हायरल होत असलेली नोटीस पूर्णपणे खोटी आहे. केंद्र सरकारने अशा कोणत्याही लॉकडाऊनची घोषणा केलेली नाही. नागरिकांनी अशा अफवांवर विश्वास ठेवू नये आणि त्या पुढे पाठवू नयेत, असे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.
एप्रिल फूलचा खोडसाळपणा
दरवर्षी १ एप्रिल रोजी 'एप्रिल फूल' बनवण्यासाठी अनेक बनावट बातम्या आणि संदेश सोशल मीडियावर पसरवले जातात. या वर्षी 'वॉर लॉकडाऊन'च्या नावाने हा खोडसाळपणा करण्यात आला आहे. गंभीर विषयावर अशा प्रकारे अफवा पसरवणे कायद्याने गुन्हा ठरू शकतो, याची जाणीव नागरिकांनी ठेवणे आवश्यक आहे.
कोणतीही खळबळजनक बातमी किंवा नोटीस फॉरवर्ड करण्यापूर्वी ती अधिकृत सरकारी वेबसाईट किंवा विश्वासार्ह वृत्तसंस्थांच्या माध्यमातून तपासून पाहावी. चुकीची माहिती पसरवल्यामुळे समाजात भीतीचे वातावरण निर्माण होते. अशा प्रकारच्या बनावट संदेशांकडे दुर्लक्ष करणे आणि ते त्वरित डिलिट करणे हाच अफवा रोखण्याचा प्रभावी मार्ग आहे.