सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सध्या अमरावती येथील एका वादग्रस्त प्रकरणाशी संबंधित 'अयान शेख' (Ayaan Shaikh) नावाचा व्हिडिओ आणि त्याशी संबंधित चर्चांना उधाण आले आहे. मात्र, या प्रकरणाची उत्सुकता सायबर गुन्हेगारांसाठी संधी ठरत असल्याचे समोर आले आहे. विविध व्हॉट्सॲप ग्रुप्स आणि टेलिग्राम चॅनेलवर हा व्हिडिओ असल्याचा दावा करणाऱ्या संशयास्पद लिंक्स पसरवल्या जात आहेत. या लिंक्सवर क्लिक करणे तुमच्या डिजिटल सुरक्षिततेसाठी अत्यंत धोकादायक ठरू शकते.

सायबर फसवणुकीची नवी पद्धत

सायबर गुन्हेगार सहसा सध्याच्या गाजत असलेल्या विषयांचा किंवा 'स्कँडल'चा वापर लोकांना जाळ्यात ओढण्यासाठी करतात. अयान शेख व्हायरल व्हिडिओच्या नावाखाली ज्या लिंक शेअर केल्या जात आहेत, त्या प्रत्यक्षात मालवेअर (Malware) किंवा फिशिंग साइट्स असू शकतात. एकदा तुम्ही अशा लिंकवर क्लिक केले की, तुमच्या परवानगीशिवाय फोनमध्ये धोकादायक सॉफ्टवेअर डाउनलोड होऊ शकते.

डेटा चोरीचा मोठा धोका

अशा संशयास्पद लिंक्सवर क्लिक केल्यास तुमच्या मोबाईलमधील वैयक्तिक माहिती, जसे की बँक तपशील, पासवर्ड, फोटो आणि संपर्क क्रमांक चोरले जाण्याची दाट शक्यता असते. काही प्रकरणांमध्ये, या लिंक्समुळे युजरच्या सोशल मीडिया अकाऊंटचा ताबाही हॅकर्सकडे जाऊ शकतो. अमरावती प्रकरणाशी संबंधित व्हिडिओ पाहण्याच्या नादात अनेक युजर्स आपली आर्थिक आणि वैयक्तिक माहिती धोक्यात घालत आहेत.

तांत्रिक विश्लेषण आणि सावधगिरी

सायबर तज्ज्ञांच्या मते, कोणत्याही अज्ञात सोर्सकडून आलेल्या 'एपीके' (APK) फाईल्स किंवा शॉर्ट लिंकवर क्लिक करू नये. अनेकदा या लिंक्स दिसायला अधिकृत वाटतात, मात्र त्यामागे युजरला जाळ्यात ओढण्याचे षडयंत्र असते. जर तुम्हाला असा एखादा संदेश आला, तर तो पुढे फॉरवर्ड न करता तात्काळ डिलीट करणे हाच सुरक्षित पर्याय आहे.

कायदेशीर परिणाम आणि जबाबदारी

केवळ आर्थिक सुरक्षितता नाही, तर अशा प्रकारचे वादग्रस्त किंवा आपत्तीजनक व्हिडिओ डाउनलोड करणे आणि ते इतरांना पाठवणे हा देखील कायदेशीर गुन्हा ठरू शकतो. आयटी कायद्यांतर्गत (IT Act) अश्लील किंवा आक्षेपार्ह मजकूर प्रसारित केल्यास कठोर शिक्षेची तरतूद आहे. त्यामुळे अशा व्हायरल व्हिडिओंच्या मागे न लागता जबाबदार नागरिक म्हणून सोशल मीडियाचा वापर करणे आवश्यक आहे.

पार्श्वभूमी आणि खबरदारीचे उपाय

अमरावती येथील अयान शेख प्रकरणाने सध्या इंटरनेटवर खळबळ उडवून दिली आहे. मात्र, सायबर सुरक्षेच्या दृष्टीने लोकांनी खालील गोष्टी पाळणे गरजेचे आहे:

१. अनोळखी व्यक्तीने पाठवलेल्या लिंकवर क्लिक करू नका.

२. संशयास्पद व्हिडिओ फाईल्स डाउनलोड करणे टाळा.

३. आपल्या मोबाईलमध्ये अद्ययावत अँटी-व्हायरस किंवा सुरक्षा सॉफ्टवेअर ठेवा.

४. कोणतीही फसवणूक झाल्यास तात्काळ सायबर पोलिसांकडे (cybercrime.gov.in) तक्रार नोंदवा.