No Ban on Legal-Limit Sound Systems in Nagpur: नागपुरात निर्धारित डेसिबल मर्यादेच्या पलिकडील डीजे-डॉल्बीवर निर्बंध - पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील

पुण्यात डीजे बंदीवरून वातावरण तापलेले असताना नागपूर शहर पोलिसांनी गणेशोत्सवासह आगामी सणांच्या पार्श्वभूमीवर उच्च आवाजाच्या डीजे आणि डॉल्बी ध्वनियंत्रणेवर तसेच बीम व लेझर लाइट्सवर निर्बंध जाहीर केले आहेत. मात्र यासोबतच पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील यांनी स्पष्ट केले आहे की, सर्वोच्च न्यायालय, पर्यावरण संरक्षण कायदा आणि ध्वनी नियंत्रण नियम 2000 नुसार निर्धारित डेसिबल मर्यादेत काम करणाऱ्या सामान्य ध्वनियंत्रणांवर कोणतीही बंदी नाही.

आदेशाचे स्वरूप काय

भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता (बीएनएसएस) २०२३च्या कलम १६३ अंतर्गत हा आदेश जारी करण्यात आला असून, ३ सप्टेंबरच्या मध्यरात्रीपासून ते १ नोव्हेंबर २०२६ च्या रात्री ११.५९ वाजेपर्यंत हा आदेश लागू राहणार आहे. गणेशोत्सव, ईद, नवरात्री, दुर्गापूजा, दसरा आणि दिवाळी या प्रमुख सणांच्या काळात हा निर्बंध कायम राहील.

डीजे यंत्रणा बसवलेली सुधारित वाहने, टॉप-मिड-बेस मल्टी-स्पीकर सिस्टिम, प्लाझ्मा साऊंड सिस्टिम, प्रेशर हॉर्नवर आधारित यंत्रणा तसेच इतर उच्च तीव्रतेच्या ध्वनिवर्धक यंत्रणा मिरवणुकांदरम्यान वापरण्यास मनाई करण्यात आली आहे. अशा सुधारित वाहनांना मूळ स्थितीत ठेवण्याचे आणि निर्बंध कालावधीत ध्वनियंत्रणेसाठी वापर न करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. बीम आणि लेझर लाइट्सवरील बंदी मात्र ३ ते ८ सप्टेंबर या मर्यादित कालावधीसाठी लागू आहे.  नक्की वाचा: Pune Vidyanand Bapat: पुण्यातील गणेशोत्सवात डीजे बंदीच्या मागणीमुळे चर्चेत आलेले विद्यानंद बापट कोण आहेत?

पोलीस आयुक्तांचे स्पष्टीकरण

 पोलीस आयुक्त विश्वास नांगरे पाटील यांनी सांगितले की, "सर्वोच्च न्यायालय, पर्यावरण संरक्षण कायदा आणि ध्वनी नियंत्रण नियम २०००नुसार निर्धारित परवानगीयोग्य डेसिबल मर्यादेत काम करणाऱ्या ध्वनियंत्रणेवर कोणतीही बंदी नाही, हे स्पष्ट करणे महत्त्वाचे आहे. निवासी, व्यावसायिक आणि औद्योगिक भागांत या मर्यादांचे पालन करत आयोजकांना आपली संगीत यंत्रणा उभारण्याचा पूर्ण अधिकार आहे."

मंडळे आणि लोकप्रतिनिधींना संपूर्ण विश्वासात घेऊनच ही कारवाई केली जात असल्याचे तसेच त्यांच्याशी सातत्याने संवाद सुरू असल्याचे नांगरे पाटील यांनी नमूद केले. "जिथे उल्लंघन होईल, तिथे पर्यावरण संरक्षण कायद्यांतर्गत गुन्हे दाखल करून योग्य ती कारवाई केली जाईल. आम्ही प्रतिबंधात्मक उपाययोजनाही राबवत आहोत," असे त्यांनी सांगितले.

संगीत, ढोल-ताशांना बंदी नाही

पत्रकार परिषदेत बोलताना नांगरे पाटील यांनी उत्सव रचनात्मक आणि सकारात्मक पद्धतीने साजरा व्हावा, यासाठी सातत्याने बैठका सुरू असल्याचे सांगितले. संगीतावर बंदी नसून ढोल-ताशांवरही कोणतेही निर्बंध नाहीत, फक्त डेसिबल मर्यादेचे पालन करणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. आदेशाच्या शेवटच्या परिच्छेदात स्पष्टपणे नमूद केले आहे की, कायद्याचे पालन करणाऱ्या ध्वनियंत्रणेवर कोणतीही बंदी नाही, असेही त्यांनी अधोरेखित केले.

अमली पदार्थांच्या पार्श्वभूमीवर चिंता

यापूर्वी झालेल्या एका कार्यक्रमात नांगरे पाटील यांनी उच्च तीव्रतेच्या ऑडिओ-व्हिज्युअल यंत्रणांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. काही 'स्पीकर भिंतीं'चा आवाज १२० डेसिबलपेक्षा अधिक असून तो अत्यंत धोकादायक असल्याचे त्यांनी नमूद केले होते. तीव्र प्रकाश आणि आवाजाच्या मिश्रणामुळे अमली पदार्थांच्या सेवनाचा प्रभाव अधिक वाढू शकतो आणि त्यातून आक्रमक वर्तन घडू शकते, असा इशाराही त्यांनी यापूर्वी दिला होता.

मंडळांना सूचना

मंडळांनी डीजे आणि साऊंड सिस्टिमची स्पर्धा करण्याऐवजी पारंपरिक आणि सुरक्षित पद्धतीने उत्सव साजरा करावा, असे आवाहन नांगरे पाटील यांनी केले आहे. उल्लंघन झाल्यास कायदेशीर कारवाई निश्चित असल्याचेही पोलिसांनी स्पष्ट केले आहे.