श्रावणात Protein ची कमतरता भासणार नाही, 'या' शाकाहारी पदार्थांचा आहारात करा समावेश

श्रावण महिना (Shravan Month) हा हिंदूधर्मीयांसाठी पवित्र महिना आहे. या महिन्यात सण आणि व्रत वैकल्यांंची रेलचेल सुरू असते. अनेक घरांमध्ये श्रावण महिना सुरू झाला की  मांसाहार महिनाभर पूर्णपणे टाळला जातो. अनेकजण पूर्णपणे शाकाहारी आहाराकडे वळतात. अशा वेळी शरीराला दैनंदिन गरजेइतकी प्रथिने (Protein) मिळत आहेत की नाही, याची चिंता फीटनेस फ्रीक लोकांना सतावते. मात्र शाकाहारी आहारातही प्रथिनांचे अनेक चांगले स्रोत उपलब्ध असून, योग्य नियोजन केल्यास श्रावणातही शरीराला आवश्यक पोषण सहज मिळू शकते. मग पहा त्यासाठी आहारात कोणकोणत्या पदार्थांचा काळजीपूर्वक वापर करायला पाहिजे?

शाकाहारातही उत्तम प्रथिने देणारे पदार्थ कोणते?

डाळी आणि कडधान्ये

मूग, मसूर, तूर, चणा यांसारख्या डाळी प्रथिनांचा उत्तम स्रोत आहेत. मोड आलेली कडधान्ये विशेषतः फायदेशीर ठरतात, कारण मोड आल्यामुळे त्यातील प्रथिनांचे प्रमाण आणि पचनक्षमता दोन्ही वाढते. सकाळच्या नाश्त्यात मोड आलेल्या मुगाची उसळ किंवा चण्याची भाजी समाविष्ट करता येते. यामध्ये मूगाची धिरडी, बेसन पोळा, सलाडचा समावेश करू शकता.

पनीर आणि दुग्धजन्य पदार्थ

पनीर हा शाकाहारी आहारातील सर्वाधिक लोकप्रिय प्रथिनयुक्त पदार्थांपैकी एक आहे. याशिवाय दही, ताक, दूध आणि पनीरपासून बनवलेले विविध पदार्थ श्रावणातील उपवासाच्या दिवसांतही सहज खाता येतात. दह्यामध्ये प्रोबायोटिक्स असल्याने पचनक्रियेलाही मदत होते. यामध्ये ताकासोबतच पनीरची बूर्जी, रोस्टेड पनीर खाऊ शकता.

सुका मेवा आणि बिया

बदाम, काजू, अक्रोड यांसारखा सुका मेवा तसेच भोपळ्याच्या बिया, सूर्यफुलाच्या बिया आणि तिळाच्या बिया प्रथिनांबरोबरच चांगले स्निग्ध पदार्थही पुरवतात. मूठभर सुका मेवा रोजच्या आहारात समाविष्ट केल्यास प्रथिनांची गरज मोठ्या प्रमाणात भरून निघते. योगर्ट सोबत काही बिया मिक्स करून खाऊ शकता.

सोयाबीन आणि सोया उत्पादने

सोयाबीन आणि त्यापासून बनणारे टोफूसारखे पदार्थ शाकाहारी आहारातील सर्वाधिक प्रथिने संपन्न घटक मानले जातात. भाजी, सूप किंवा कोशिंबिरीत सोयाबीनचा समावेश करता येतो. चपातीच्या पीठातच सोयाबीनचं पीठ मिसळू शकता किंवा पनीर ला पर्याय म्हणून टोफू वापरून पदार्थ बनवू शकता.

भगर आणि साबुदाणा यांसह उपवासाचे पर्याय

श्रावणात अनेकजण नियमित उपवास करतात. अशा वेळी भगर, राजगिरा आणि शिंगाड्याचे पीठ यांसारखे पदार्थ पौष्टिक पर्याय ठरतात. यामध्ये प्रथिनांबरोबरच फायबरचे प्रमाणही चांगले असते, त्यामुळे उपवासाच्या दिवशीही ऊर्जा टिकून राहते. यामध्ये खीरी पासून थालीपीठांपर्यंत अनेक पदार्थांची चव घेता येईल. नक्की वाचा: Shravan Somvar Vrat 2026 Dates: 13 ऑगस्ट पासून श्रावणमासारंभ; पहा श्रावणी सोमवार व्रत तारखा .

सर्वसाधारण प्रौढ व्यक्तीसाठी आवश्यक प्रोटीनचे प्रमाण किती?

आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, सर्वसाधारण प्रौढ व्यक्तीला प्रतिकिलो शरीराच्या वजनामागे साधारण 0.8 ते 1 ग्रॅम प्रथिनांची आवश्यकता असते. म्हणजेच 60 किलो वजन असलेल्या व्यक्तीला दिवसाला अंदाजे 48 ते 60 ग्रॅम प्रथिने आवश्यक असतात. ही गरज दैनंदिन हालचाल, कामाचे स्वरूप आणि आरोग्याच्या स्थितीनुसार कमी-अधिक होऊ शकते.

श्रावण महिना हा धार्मिक आणि सांस्कृतिकदृष्ट्या महत्त्वाचा मानला जातो. या काळात अनेक कुटुंबांमध्ये मांसाहार वर्ज्य केला जातो, तर काहीजण संपूर्ण महिनाभर उपवासही करतात. अशा परिस्थितीत आहारतज्ज्ञांच्या मते, शाकाहारी पदार्थांचे योग्य नियोजन केल्यास शरीराला आवश्यक प्रथिने सहज मिळू शकतात आणि आरोग्यावर कोणताही विपरीत परिणाम होत नाही. त्यामुळे श्रावणात धार्मिक परंपरा पाळतानाही पोषणाकडे दुर्लक्ष करण्याची गरज नाही.